Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom?

waga szalkowa w stanie równowagi

W pierwszej części tego artykułu omawiam zasadę równowagi bilansowej. W drugiej na przykładzie staram się wyjaśnić: "Co to są pasywa ?"

Wiemy już, że aktywa są zasobami majątkowymi danej jednostki, pasywa natomiast są źródłami finansowania tych zasobów. Ponieważ cały majątek przedsiębiorstwa (czyli wszystkie aktywa będące w jego posiadaniu) nie wziął się z niczego, każdy składnik majątku musi mieć swoje źródło finansowania.

Oznacza to, że suma aktywów musi być równa sumie pasywów.

Równość ta musi zachodzić zawsze- po każdej operacji gospodarczej.

Jeżeli na dzień sporządzania bilansu, jeszcze przed uwzględnieniem inwentaryzacji, księgowa zauważy, że równość ta nie zachodzi, od razu wie, że gdzieś w księgowaniu zrobiła błąd i będzie musiała go znaleźć.

Podsumowując nasze rozważania możemy stwierdzić, że:

Aktywa w każdej chwili muszą być równe pasywom.

Jest to podstawowe prawo na którym opiera się cała rachunkowość, zwane zasadą równowagi bilansowej.

Wynika ono z faktu, że każdy składnik majątku musi posiadać swoje źródło finansowania.

Możemy zatem zapisać:

Aktywa= Pasywa.

Ponieważ suma kapitału własnego i zobowiązań jest równa wszystkim pasywom przedsiębiorstwa zachodzi równość:

Aktywa= Kapitał własny + Zobowiązania.

Zarówno aktywa jak i zobowiązania na dzień bilansowy podlegają inwentaryzacji. Po jej dokonaniu i zweryfikowaniu z zapisami księgowymi, kapitał własny na dzień bilansowy możemy policzyć jako różnicę pomiędzy wartością aktywów przedsiębiorstwa, a wartością jego zobowiązań.

Oznacza to, że korzystamy z następującej zależności pomiędzy kapitałami, a aktywami:

Kapitał własny = Aktywa - Zobowiązania.

Uczniowie techników i większość studentów spotykają się po raz pierwszy nie tylko z zasadą równowagi bilansowej, ale również z pojęciem aktywów, które są jakby namacalne (możemy je zliczyć, bo jest to nasz majątek) i z pojęciem pasywów, z których  tylko zobowiązania również podlegają inwentaryzacji.

Mimo to myślę, że nie tylko kapitały własne, ale wszystkie pasywa na początku nauki rachunkowości mogą wydawać się pojęciem abstrakcyjnym. Uważam, że może pojawić się  pewna trudność w zrozumieniu czym właściwie są pasywa.

Dodatkową  trudność sprawia zrozumienie czym różnia zobowiązania, od należności.

Pewną wskazówką może być fakt, że operacje gospodarcze w trakcie, których powstają, rosną lub zmniejszają się nasze zadłużenia, zawsze powodują zmiany po stronie pasywów. Powodują one, że powstaje, rośnie lub zmniejsza się jakaś grupa zobowiązań w danej jednostce gospodarczej.

W celu przybliżenia nie tylko zasady równości aktywów i pasywów, ale również tego czym są pasywa i "jak to właściwie wszystko działa" posłużę się poniższym przykładem. Mam nadzieję, że przybliży on Państwu te zagadnienia.

Przykład.

Załóżmy, że Pan X zakłada własne przedsiębiorstwo. Na stan firmy przyjmuje swój dotychczasowy samochód o wartości 4000 i posiada środki pieniężne o wartości 20 000 zł. Są to jego własne pieniądze i jego własny samochód. Pan X przekazując je na stan przedsiębiorstwa nie zaciąga żadnych długów. Jego przedsiębiorstwo nie zaciąga żadnych zobowiązań, a zatem suma wartości samochodu i środki pieniężne przekazane na stan przedsiębiorstwa stanowią jego własny kapitał. Widzimy, że kapitał własny przedsiębiorstwa Pana X na początku działalności wynosi 24 000 zł.

Zauważmy, że wartość aktywów jego firmy wynosi dokładnie tyle samo. Składają się one z samochodu o wartości 4 000 zł i  środków pieniężnych na rachunku bankowym 20 000 zł. Aktywa przedsiębiorstwa na początku działalności całkowicie są pokryte kapitałem własnym.

Załóżmy, że Pan X potrzebuje zakupić maszynę o wartości 30 000. Z własnych środków brakuje mu zatem 10 000. Dlatego bierze kredyt o wartości 14 000. 4 000 zostawia na dalszą działalność.

Zatem z kredytu 10 000 zł pan X przeznacza na zakup maszyny, a na rachunku pozostaje mu 4 000zł. Kwota 14000 to kapitał obcy, gdyż Pan X będzie musiał oddać środki pieniężne tej wartości. Stanowią jednak one źródło finansowania aktywów jego przedsiębiorstwa. Najpierw pokrywają wartość majątku, którym są środki pieniężne, po zakupie wartość maszyny i środków pieniężnych, które zostają na koncie przedsiębiorstwa. 

Rozpatrzmy  jak obecnie wygląda ilość jego pasywów i aktywów.

Po pobraniu kredytu i przed zakupem maszyny:

Po stronie pasywów Pan X posiada:

Kapitał własny 24 000 (pokrył wartość samochodu i 20 000 środków pieniężnych), kapitał obcy (zobowiązanie) 14 000 (pokrył środki pieniężne uzyskane z kredytu).

Zatem wartość jego pasywów wynosi 38 000.

Po stronie aktywów Pan X posiada:

Samochód 4 000, środki pieniężne na rachunku bieżącym 34 000 zł. Zatem wartość pasywów wynosi 38 000zł.

Po zakupie maszyny:

Po stronie pasywów Pan X posiada:

24 tys. zł jako kapitał własny i 14 000zł jako zobowiązanie, czyli kapitał obcy. Razem Pasywa mają wartość 38 000zł.

Po stronie aktywów Pan X posiada:

Samochód o wartości 4 000, maszynę o wartości 30 000 i środki pieniężne o wartości 4 000. Razem wartość majątku przedsiębiorstwa Pana X wynosi 38 000 zł.

Jak widzimy pasywa są równe aktywom w każdym z tych wypadków. Tak jest zawsze nie tylko dla tego przykładu.

Wynika to z faktu, że wszystkie grupy aktywów (czyli cały majątek przedsiębiorstwa) mają swoją wartość księgową. Musiały zostać sfinansowane jakimiś źródłami finansowania. Dlatego pasywa w 100 procentach muszą pokrywać aktywa. Nie może być ich ani mniej ani więcej, tylko dokładnie tyle samo co pasywów.

Ponieważ na tym prawie opiera się cały system księgowania musimy o nim zawsze pamiętać i musimy je rozumieć.

 

[Jeżeli chcecie Państwo lepiej zrozumieć dlaczego zobowiązania są pasywami, a należności aktywami, zapraszam do przeczytania artykułu: Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?]

[Zapraszam również do przeczytania innych zagadnień ujętych na tej stronie. Tytuły większości artykułów znajdują się w "Spisie treści", który umieszczony jest w lewym górnym rogu. Link do niego: Spis treści. Napisane są w postaci linków do tych artykułów. Większość zadań i testy ujęte są osobno, w Menu również znajdujących się po lewej stronie, ale niżej.

Zapraszam, szczególnie osoby rozpoczynające naukę rachunkowości, do korzystania z wszystkich artykułów "po kolei", zgodnie ze spisem treści, gdyż na tej stronie tłumaczę rachunkowość "krok po kroku".

Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]