Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Jakie zmiany w pasywach powodują zmianę sumy bilansowej?

zmiany w pasywach

Na początku tego artykułu przyznam się, że miałam poważne problemy co wkleić do artykułu pt. „Pasywa” i pt. „Kapitały własne”.

Dlaczego? Bo źródła finansowania kojarzą się ze środkami pieniężnymi, gdy tymczasem środki pieniężne należą do aktywów obrotowych.

Kapitały własne przedsiębiorstwa są równe nie tylko  własnym środkom  pieniężnym, ale sumie środków pieniężnych i wartości innych rodzajów aktywów wnoszonych do przedsiębiorstwa przez właścicieli. Dodatkowo ta definicja jest słuszna tylko w chwili założenia przedsiębiorstwa, gdy przedsiębiorstwo nie ma jeszcze żadnych zobowiązań.

Gdybym do tych artykułów wkleiła obrazek jakiegoś wykresu, lub kartki z długopisem (na co miałam ochotę) nikomu nie kojarzyłoby to się z tytułem rozdziału.  

Dlatego do artykułu „Pasywa” dałam przewracającą się gotówkę. Do artykułu „Kapitały własne” dałam tylko gotówkę trzymaną jakby przez właściciela zakładającego przedsiębiorstwo, co może być symbolem posiadanych przez niego aktywów i kojarzy się z kapitałem jaki mamy na rozpoczęcie działalności.

Można zauważyć, że o ile w bilansie aktywa wydają się być realne (można je przecież zobaczyć i policzyć) to pasywa (a szczególnie kapitały własne) są pojęciem bardziej abstrakcyjnym, zatem zrozumienie co to jest takiego, może sprawiać  pewne trudności.

W tym artykule chcę pokazać Państwu w jaki sposób mogą zachodzić zmiany w ich wartości.

Posłużę się tutaj przykładem.

Jeżeli chcemy założyć jakieś przedsiębiorstwo potrzebujemy kapitału. Możemy zaciągnąć pożyczkę i wtedy będzie to kapitał obcy. Możemy też założyć firmę z własnych środków- czyli z własnego kapitału. Możemy również częściowo założyć przedsiębiorstwo z własnych kapitałów, a częściowo z obcych. Ten kapitał potrzebny jest nam na zakup środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, materiałów czy towarów. Gdy zakładamy przedsiębiorstwo, powinniśmy posiadać odłożone pieniądze na pokrycie kosztów, które pojawią się od początku naszej działalności- chociażby np. na pokrycie kosztów ZUS, który będziemy musieli płacić co miesiąc, gdyż nie od razu musimy osiągać przychody.

Kapitał własny na początku działalności to udział naszych własnych środków potrzebnych do założenia przedsiębiorstwa. Nie musi mieć on tylko charakteru środków pieniężnych.

Rozważmy przykład pana Kowalskiego, który zakłada przedsiębiorstwo posiadając na stanie środki pieniężne o wartości 20 000 zł, własny lokal o wartości rynkowej 130 000 zł i samochód o wartości 25 000 zł.  Są to jego aktywa, ale ponieważ jest to jego prywatna własność- suma: 20 000 zł+ 130 000 zł + 25 000 zł= 175 000zł stanowi również kapitał własny jego przedsiębiorstwa.

W trakcie działania danego przedsiębiorstwa wartość pasywów, a zatem również aktywów, stale ulega zmianie.

Zarówno zobowiązania jak i kapitał własny nie musi utrzymywać się na stałym poziomie.

Zobowiązania to nasze długi.

Zatem gdy:

1)     pobieramy jakiś kredyt,

2)     kupujemy coś na fakturę przelewową,

3)   sporządzamy listę płac, czyli uznajemy nasze zobowiązanie wobec pracowników, ZUS i Urzędu Skarbowego i jeszcze nie przelewamy zobowiązań wynikających z wynagrodzenia na konta

4)     oraz w innych podobnych wypadkach

zobowiązania naszego przedsiębiorstwa rosną.

Jest oczywiste, że gdy je spłacamy nasze zobowiązania maleją.

Podobnie kapitały własne danej jednostki gospodarczej mogą ulegać zmianie.

Mogą być one powiększane z zysku lub przez wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli danego przedsiębiorstwa. Pomniejszone zaś przez straty jakie ponosimy w trakcie działalności lub przez wycofanie środków przez udziałowców lub właścicieli.

Wracając do naszego przykładu. Po rozpoczęciu działalności Pan Kowalski decyduje się przekształcić swoje przedsiębiorstwo na spółkę cywilną z Panem Nowakiem, który do jego firmy wnosi swoje środki o wartości 150 000 zł.

W tym wypadku wartość kapitałów własnych rośnie o 150 000zł. Kapitał ten pokrywa aktywa wniesione przez Pana Nowaka (nie ma znaczenia czy są to środki trwałe czy inne aktywa). Zatem kapitał własny przedsiębiorstwa wynosi 325 000 zł.

Załóżmy, że obaj Panowie decydują się również zaciągnąć kredyt na przykład na zakup materiałów lub towarów potrzebnych do rozpoczęcia działalności o wartości 25 000 zł. Środki pieniężne, które otrzymają z tego kredytu będą aktywami, ale kredyt o wartości 25 000 będzie stanowił dług Spółki wobec pożyczkodawcy, czyli zobowiązanie, a więc będzie to kapitał obcy, nie własny.

Zatem w tej chwili  aktywa spółki założonej przez obu Panów wynoszą 350 000 zł, z czego 175 000 to aktywa wniesione przez Pana Kowalskiego, 150 000 zł aktywa wniesione przez Pana Nowaka, a 25 000 to aktywa pokrywane z kredytu.

Ile wynoszą pasywa tego przedsiębiorstwa? Kapitał o wartości 175 000 wniósł do spółki Pan Kowalski. Kapitał o wartości 150 000 wniósł do spółki Pan Nowak. Zatem wartość kapitału własnego wynosi 325 000 zł.

Zobowiązania Spółki stanowi kredyt o wartości 25 000 zł.

Łączna wartość pasywów tej firmy wynosi 350 000 zł i jest równa wartości aktywów.

Zwróćmy uwagę, że w tym wypadku kapitał własny wzrósł przez wniesienie udziału przez wspólnika. Analogicznie Spółki Akcyjne mogą wyemitować akcje własne, które (wykupione przez akcjonariuszy) również pokryją wartość naszych aktywów.

Drugim sposobem wzrostu kapitału własnego może być pojawienie się dodatniego zysku w przedsiębiorstwie.

Zobowiązania rosną zawsze wtedy gdy się zadłużamy.

Uwzględniając fakt, że majątek przedsiębiorstwa jest równy źródłom jego finansowania możemy stwierdzić, że:

łączna wartość wszystkich pasywów, czyli również majątku przedsiębiorstwa, może rosnąć tylko w trzech wypadkach:

  • poprzez wniesienie udziału przez wspólników lub udziałowców- wzrasta wtedy kapitał podstawowy,
  • poprzez pojawienie się zysku w przedsiębiorstwie- wzrasta wtedy kapitał podstawowy,
  • poprzez pojawianie się długów- mogą  mieć one różne przyczyny- wzrastają wtedy zobowiązania.

Łączna wartość wszystkich pasywów (źródeł finansowania), czyli również aktywów (majątku przedsiębiorstwa), maleje  tylko w trzech wypadkach:

  • poprzez wycofanie udziału przez wspólników lub udziałowców- maleje wtedy kapitał podstawowy,
  • poprzez pojawienie się straty w przedsiębiorstwie- maleje wtedy kapitał podstawowy,
  • poprzez spłatę jego długów- mogą  mieć one różne przyczyny- maleją wtedy zobowiązania.

[Ten artykuł napisałam w celu lepszego przygotowania Państwa do zrozumienia artykułu, który pojawi się znacznie później: Czym jest wynik finansowy i poszczególne jego składniki?  Chodzi tutaj przede wszystkim o lepsze zrozumienie definicji: "przychodów i zysków" oraz "koszty i straty".]

[Osoby, które na tę stronę internetową wchodzą sporadycznie lub przypadkowo zapraszam również do przeczytania innych zagadnień ujętych na niej. Do większości artykułów można przejść poprzez Spis treści znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do nich. Większość zadań i testy ujęte są osobno. Przycisk do nich znajduje się w górnej części strony.

Zapraszam również do korzystania z artykułów "po kolei" (zgodnie ze spisem treści), gdyż uczę  rachunkowości na tej stronie "krok po kroku". Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]