Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Jak księgować przyjęcie środka trwałego na stan?

 środki trwałe

Zanim zaczniecie Państwo czytać artykuły z tego katalogu (rozdziału) warto jest wrócić do artykułu „Rzeczowe aktywa trwałe: środki trwałe i środki trwałe w budowie.”, gdzie opisałam jakie warunki muszą spełniać aktywa by mogły być zaliczone do środków trwałych oraz środków trwałych w budowie i co do nich możemy zaliczyć. Warto jest również przeczytać artykuły „Poziomy podział kont. Jak powstają konta analityczne? ” oraz „Jak naliczać i księgować amortyzację?”, w których opisuję w jaki sposób obliczamy wartość bilansową środków trwałych i w jaki sposób naliczamy ich amortyzację.

Pokrótce przypomnę, że każdy środek trwały księgowany jest na dwóch kontach: „Środek trwały n”, gdzie umieszczamy jego wartość początkową i „Umorzenie środka trwałego n”, które jest kontem korygującym do konta „Środek trwały n”. Wartość bilansowa środka trwałego n jest równa różnicy ujętej na tych dwóch kontach. Konto „Środki trwałe” jest kontem syntetycznym i umieszczamy na nim sumę wartości początkowych wszystkich środków trwałych jakie posiadamy na stanie. Na koncie syntetycznym „Umorzenie środków trwałych” znajduje się suma umorzeń wszystkich środków trwałych jakie posiadamy na stanie.

Wartość bilansowa środków trwałych jest równa różnicy wartości konta „Środki trwałe” i konta „Umorzenie”.

Do księgowania środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych oraz finansowych aktywów trwałych  służą konta zespołu 0.

 Środki trwałe na stan przyjmujemy na podstawie następujących dokumentów:

 •               PT czyli przyjęcia lub przekazania środka trwałego

 •               OT czyli dokumentu przyjęcie środka trwałego z inwestycji.

Zanim przyjmiemy środek trwały na stan najczęściej znajduje się on najpierw na koncie „Środki trwałe w budowie”. Na tym koncie dodajemy wartość dodatkową taką jak np. ubezpieczenie w drodze, koszt dostawy itp. Księgowanie z tego konta na konto „Środki trwałe” odbywa się na podstawie dokumentu OT.

Bez względu jednak na to czy do wartości tych środków doliczamy dodatkowe koszty czy nie, musimy pamiętać, że na konto „Środki trwałe w budowie” księgujemy wartości netto z faktur zakupu.

Księgowanie środka trwałego poprzez konto „Środki trwałe w budowie” na kontach teowych możemy robić na dwa sposoby:

  1. Gdy nie mamy konta "Rozliczenie zakupu"
  2. Gdy korzystamy z wyżej wymienionego konta.

Księgowanie środka trwałego poprzez konto „Środki trwałe w budowie”, gdy nie korzystamy z konta "Rozliczenie zakupu" na kontach teowych:

ksiegowanie środka trwałego na konta teowe z konta środki trwałe w budowie gdy nie posiadamy konta rozliczenie zakupu 

Gdzie: Wartość księgowa 3 = 1a +2a

             1- wartość brutto faktury zakupu środka trwałego,

             2- wartość brutto faktury kosztów dodatkowych,

             1a- wartość netto faktury zakupu środka trwałego,

             2a- wartość netto z faktury kosztów dodatkowych zakupu,

             1b- wartość VAT z faktury zakupu środka trwałego,

            2b- wartość VAT z faktury kosztów dodatkowych zakupu.

W tym wypadku środek trwały (podobnie jak koszty dodatkowe zakupu) na konto "Środki trwałe w budowie" przyjmowany jest na podstawie faktury. Na podstawie faktur księgowany jest również VAT na konto "Rozrachunki z tytułu VAT".

Jeżeli są to faktury płatne przelewem, wartość brutto faktury księgowana jest na konto "Rozrachunki z dostawcami" po stronie Ma, ponieważ jest to nasze zobowiązanie. W przypadku gdybyśmy dokonali zakupu za gotówkę, po stronie Ma (zamiast na powyższe konto) dokonujemy księgowania wartości brutto faktur na konto Kasa (zmniejszenie gotówki w Kasie, która należy do aktywów).

Księgowanie środka trwałego z konta „Środki trwałe w budowie” na które są wcześniej księgowane z konta „Rozliczenie zakupu”.

  księgowanie środka trwałego z konta środki trwałe w budowie gdy posiadamy konto rozliczenie zakupu

Oznaczenia takie same jak powyżej.

             Wartość księgowa 3 = 1a +2a, gdzie:     

            1a- wartość netto faktury zakupu środka trwałego, 

            2a- wartość netto z faktury kosztów dodatkowych zakupu,

             1- wartość brutto faktury zakupu środka trwałego,

             2- wartość brutto faktury kosztów dodatkowych,

            1b- wartość VAT z faktury zakupu środka trwałego,

             2b- wartość VAT z faktury kosztów dodatkowych zakupu.

Objaśnienie księgowań.

Podobnie jak w przypadku zakupu materiałów i towarów VAT odliczany jest, w momencie księgowania faktury, a jeśli korzystamy z konta „Rozliczenie zakupu”, powinien być odliczany na tym koncie na podstawie dokumentu Pk.

W tym wypadku księgowanie środka trwałego na konto "Środki trwałe w budowie" odbywa się na podstawie dokumentu PT.

Przyjęcie  środka trwałego ze środków trwałych w budowie księgujemy po Wn na środki trwałe (zwiększenie salda tego konta), po Ma na koncie „Środki trwałe w budowie”. Jest to operacja na kontach bilansowych, aktywnych zwiększająca wartość jednych aktywów jakimi są środki trwałe i zmniejszająca wartość drugich aktywów jakimi są środki trwałe w budowie. Suma bilansowa na skutek tej operacji nie ulega zmianie.

Jest oczywiste, że w tej operacji na konto „Środki trwałe” księgujemy wartość netto środka trwałego, ponieważ VAT został odliczony zanim środek trwały pojawił się na koncie „Środki trwałe w budowie”.

Gdy korzystamy z konta „Środki trwałe w budowie”  środek trwały na konto „Środki trwałe” przyjmowany jest z inwestycji na podstawie dokumentu OT. Zatem powyższe księgowania odbywają się na podstawie tego dokumentu.

Gdy środki trwałe nie wymagają budowy, albo doliczania kosztów ubocznych zakupu przyjęcie środków trwałych i nie posiadamy konta „Środki trwałe w budowie”, środek trwały możemy przyjąć na stan (podobnie jak materiały czy towary) poprzez konto „Rozliczenie zakupu” na podstawie dokumentu PT.

Księgowania przedstawiam na poniższych kontach teowych.

Księgowanie środka trwałego na podstawie PT z konta „Rozliczenie zakupu”.

  księgowanie środka trwałego z konta rozliczenie zakupu na podstawie PT

Gdzie: 1- wartość faktury zakupu brutto

           1a- wartość faktury zakupu netto

           1b- wartość VAT z faktury zakupu.

Teoretycznie moglibyśmy księgować środek trwały na podstawie faktury, ale zwykle  tego nie robimy. Zależy to od polityki rachunkowości. Zwykle większość księgowych dla większego porządku woli korzystać z konta "Rozliczenie zakupu" lub z konta "Środki trwałe w budowie". Gdy robimy to bardzo sporadycznie można tak postąpić.

Takie księgowanie ujęte jest na poniższych kontach teowych.

Księgowanie środka trwałego na podstawie faktury.

zaksięgowanie środków trwałych bezpośrednio na konto środki trwałe na podstawie faktury na kontach teowych

W przypadku gdy wartość środka trwałego jest mniejsza od  3 500 zł zakup środka trwałego możemy zaksięgować na konto "Materiały". Wartość środka trwałego jest wtedy wyksięgowywana jednorazowo w koszty jeszcze w tym samym miesiącu lub w miesiącu następnym. Taka możliwość istnieje również  gdy dopiero rozpoczynamy działalność gospodarczą lub gdy jesteśmy małym podatnikiem, ale tylko do pewnej wartości w roku obrotowym.  Aktualnie wartość jednorazowej amortyzacji w ciągu roku obrotowego nie może przekraczać 209 tys. zł netto (proszę zwrócić uwagę na datę pisania artykułu- z czasem na pewno ta wartość ulegnie zmianie, dlatego po jakimś czasie trzeba będzie sprawdzić tę wartość w aktualnych przepisach).

W takim wypadku korzystamy lub nie z konta "Rozliczenie zakupu". Ja na koncie teowym pokazuję sposób księgowania środków trwałych bezpośrednio z faktury na konto "Materiały".

Jest to operacja nr 1. Operacja nr 2 to operacja jednorazowego wyksięgowania tych środków trwałych w koszty.

  zaksięgowanie środków trwałych na konto materiały i jednorazowe wyksięgowanie ich w koszty na kontach teowych

Oznaczenia jak powyżej: wartość księgowa 2= 1a

           1- wartość faktury zakupu brutto

           1a- wartość faktury zakupu netto

           1b- wartość VAT z faktury zakupu.

Musimy też zwrócić uwagę na to, że zakup środka trwałego podobnie jak zakup zapasów jest naszym wydatkiem i z czasem wpisujemy je w koszty. Różnica polega na tym, że materiały wpisujemy w koszty dopiero w chwili przeznaczenia ich do zużycia (zużycie materiałów i energii), lub odsprzedaży (wartość materiałów w cenie zakupu), towary w momencie odsprzedaży (wartość towarów w cenie zakupu), środki trwałe wpisujemy w koszty sukcesywnie co miesiąc jako wartość amortyzacji.

Musimy pamiętać, że dla płatnika VAT kosztem jest zawsze wartość zakupu netto- dlatego na kontach aktywów płatników VAT, może się znajdować tylko taka wartość.

Jeżeli mówimy o tym, że środki trwałe ujmuje się w księgach rachunkowych w wartości początkowej brutto, to nie mamy tutaj na myśli doliczania do nich VAT, tylko fakt, że do wartości ich zakupu, doliczamy koszty montażu i inne koszty niezbędne by dany środek trwały można było eksploatować w naszym przedsiębiorstwie.

Podsumowanie- streszczenie.

Na konto „Środki trwałe w budowie” i „Środki trwałe” księgujemy wartość netto tego zakupu, a VAT (podobnie jak miało to miejsce w przypadku księgowania zakupu zapasów) albo odliczamy w momencie zapisywania faktury na konto „Środki Trwałe w budowie” i księgujemy na konto „Rozrachunki z tytułu VAT”, albo rozliczamy na koncie „Rozliczenie zakupu”.

Podobnie jak w przypadku księgowania materiałów i towarów, na koncie „Rozliczenie zakupu” możemy księgować wartość netto i VAT odliczyć w momencie księgowania faktury. Podobnie jak w tamtym wypadku nie jest to błędem, ale lepiej jest na to konto po stronie Wn wpisywać wartość brutto.W takim wypadku VAT odliczany jest  na koncie „Rozliczenie zakupu” przy zastosowaniu dokumentu Pk. Ponieważ odliczenie VAT w momencie księgowania faktury jest analogiczne do księgowania materiałów, tego księgowania nie rozważałam w tym artykule.

W przypadku gdy najpierw księgujemy zakup środka trwałego na konto „Środki trwałe w budowie” z pominięciem konta „Rozliczenie zakupu”, VAT odliczamy w trakcie księgowania faktury i od razu musimy zaksięgować go na konto „Rozrachunki z tytułu VAT”, ponieważ na koncie „Środki trwałe w budowie” może znajdować się tylko wartość netto faktury.

Wyjątkiem są środki o wartości początkowej netto niższej niż 3 500 zł lub w pewnych szczególnych sytuacjach dopuszczalnych prawnie. Przy zakupie takich środków możemy dokonać jednorazowego odpisu w wysokości 100% jego wartości, w miesiącu przekazania ich do użytkowania lub w miesiącu następnym. W takim wypadku Środek trwały księgujemy na konto „Materiały”.

Odpisy amortyzacyjne środka trwałego o wartości wyższej niż 3 500 zł, możemy rozpocząć dopiero w następnym miesiącu po miesiącu jego przyjęcia  na stan przedsiębiorstwa i robimy to każdego miesiąca wykonywania działalności gospodarczej, do momentu gdy dany środek trwały zostanie całkowicie umorzony.

Sposób naliczania amortyzacji dokładniej opisałam w artykule „Jak naliczać i księgować amortyzację?” i w artykule "Naliczanie amortyzacji- zadanie."w Rozdziale IX.

Więcej artykułów na temat księgowania środków trwałych w Rozdziale XV (podobnie jak niniejszy artykuł). Można do nich przejść poprzez Spis treści. lub klikając na strzałki nast., znajdujące się na samym dole po prawej ręce.

 

[Zapraszam do przeczytania innych zagadnień ujętych na tej stronie. Do większości artykułów można przejść poprzez "Spis treści" znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do nich. Większość zadań i testy ujęte są osobno, na górze strony.

Zapraszam, szczególnie osoby rozpoczynające naukę rachunkowości, do korzystania z wszystkich artykułów "po kolei", zgodnie ze spisem treści, gdyż na tej stronie tłumaczę rachunkowość "krok po kroku".

Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]