Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Czym są czeki? Jakie są rodzaje czeków? Jak posługiwać się czekiem?

czek

 

W tym artykule odpowiadam na pytanie czym jest czek? Co powinien zawierać druk czeku? Kto jest trasatem, kto jest trasantem i kto jest remitentem czeku? Jakie mamy rodzaje czeków?

Czeki to kolejna forma rozliczeń bezgotówkowych, którą chcę omówić.

Zasady posługiwania się czekiem są opisane przez międzynarodową konwencję, podpisaną w Genewie (1931 r.) i ratyfikowaną przez Polskę (Prawo czekowe z 1936 r.).

Przepisy związane z czekami reguluje USTAWA z dnia 28 kwietnia 1936 r. PRAWO CZEKOWE. (Dz.U. z 1936 nr 37 poz. 283 • Brzmienie od 13 maja 2006)

Co to są czeki?

Czek jest dokumentem podobnym do weksla. Główna różnica polega na tym, że zgodnie z Art.3 prawa czekowego, „w czekach, wystawionych i płatnych w Polsce, można jako trasata wskazać jedynie bankiera. Polecenie zapłaty, które nie odpowiada temu przepisowi, jest jako czek nieważne”.

Czek jest, zatem, dokumentem skierowanym przez jego wystawcę do banku. Podobnie jak w przypadku weksla jest to polecenie bezwzględnego wypłacenia określonej kwoty pieniężnej. Różnica polega na tym, że kwota ta wypłacana jest, ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Przy użyciu czeku wystawca rozporządza swoimi środkami pieniężnymi, znajdującymi się w banku.

Podobnie jak w przypadku weksli trasowanych, w transakcji wystawienia czeku biorą udział trzy osoby:

  1. Trasant.
  2. Trasat.
  3. Remitent.

Nazwy te, są stosowane analogicznie jak w przypadku weksli i tak:

  • Podobnie  w przypadku wystawiania weksla trasantem nazywany jest wystawca czeku. Może nim być każda osoba fizyczna lub prawna posiadająca rachunek bankowy.
  • W przypadku wystawienia weksla trasatem jest osoba, która w wyniku wystawienia weksla staje się dłużnikiem, czyli ta, która ma pokryć zobowiązanie trasanta. W przypadku wystawienia czeku trasatem jest bank, w którym na rachunku trasanta zgromadzone są środki pieniężne.
  • W przypadku wystawienia weksla remitentem jest osoba, która w wyniku wystawienia weksla staje się wierzycielem, czyli ta, której w określonym (weksel płatny w określonym terminie) lub nie określonym czasie (weksel płatny za okazaniem) wypłacona będzie wartość weksla. Remitentem czeku jest osoba fizyczna lub prawna, na którą czek wystawiono. Tej osobie trasat (czyli bank) ma obowiązek wypłacić sumę widniejącą na czeku. Zgodnie z Art. 5 prawa czekowego. Remitentem może być określona osoba (w przypadku czeku wystawionego na określoną osobę) lub okaziciel (w przypadku czeku wystawionego na okaziciela). „Za czek na okaziciela uważa się również czek, nie wskazujący, komu ma być uiszczona zapłata.”

Zgodnie z Art. 14 prawa czekowego „Czek, który został wystawiony na określoną osobę z dodaniem wyraźnego zastrzeżenia "na zlecenie" lub bez takiego zastrzeżenia, można przenieść przez indos.

Zgodnie z Art. 17 indos przenosi wszystkie prawa z czeku. Zgodnie z Art. 15 indos częściowy jest nieważny.

Czek, wystawiony na określoną osobę z dodaniem zastrzeżenia "nie na zlecenie" lub innego równoznacznego, można przenieść tylko w formie i ze skutkami zwykłego przelewu.

Czek można indosować także na wystawcę lub na każdą inną osobę, zobowiązaną danym czekiem. Osoby te mogą czek dalej indosować.

Czek jest papierem wartościowym, który w przypadku czeków obcych w obiegu krajowym powinny zostać przedłożone do realizacji w czasie 10 dni. W obiegu europejskim czeki powinny być przedłożone w czasie 20 dni, a w obiegu światowym 70 dni.

Na druku czeku muszą być umieszczone:

  • słowo „czek”, które jest traktowane jako bezwarunkowe polecenie zapłacenia określonej kwoty pieniężnej,
  • oznaczenie miejsca płatności,
  • wskazanie banku, który ma zapłacić zobowiązanie trasanta,
  • datę wystawienia czeku,
  • podpis wystawcy .

W praktyce czeki są wystawione się na specjalnych blankietach, wydawanych klientom przez banki swoim klientom. W celu zabezpieczenia przed podróbkami i nadużyciami, są one drukowane przy użyciu specjalnej techniki, z wydrukowaną nazwą baku i nazwą rachunku wystawcy.

Rodzaje czeków

Zgodnie Art. 5. zależnie od sposobu określenia remitenta czeki możemy podzielić na:

  • Imienne (czyli czeki wystawione na określoną osobę) zawierające imię i nazwisko remitenta. W przypadku tych czeków bank przy wypłacie jest zobowiązany do sprawdzenia legitymacji czekowej osoby, na rzecz której został wystawiony czek.
  • Na okaziciela - w przypadku tych czeków bank jest zwolniony ze sprawdzania, czy osoba, która przedkłada czek do realizacji, jest jego prawnym właścicielem. W celu uzyskania środków pieniężnych wystarczy wręczyć czek kasjerowi banku.

Biorąc pod uwagę sposób księgowania czeków możemy wyróżnić czeki własne i obce. Przy czym, niezależnie od tego podziału, dzielimy na gotówkowe i rozrachunkowe.

Księgowanie czeków opiszę w kolejnych artykułach. Podaję linki do nich: Jak księgować czeki obce gotówkowe?Jak zaksięgować czeki obce- rozrachunkowe?

Podaję również linki do artykułów dotyczących weksli: Funkcje weksla. Weksle jako forma rozliczeń bezgotówkowych., Czym są i jak księgować weksle obce? Gdzie występują w bilansie? oraz Czym są i jak księgować weksle własne? Gdzie występują w bilansie?

[Osoby, które korzystają z tej strony sporadycznie, lub znalazły się na niej przypadkowo, zapraszam do przeczytania innych zagadnień ujętych na tej stronie. Do większości artykułów można przejść poprzez "Spis treści" znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do nich. Większość zadań i testy ujęte są osobno, na górze strony. Zapraszam również do korzystania z wszystkich artykułów "po kolei", gdyż na tej stronie tłumaczę rachunkowość "krok po kroku".

Informuję, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości. ]