Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Czym są i jak księgować weksle obce? Gdzie występują w bilansie?

  księgowanie weksli obcych

W tym artykule  omawiam księgowanie weksli obcych. Odpowiadam na następujące pytania: Czym są weksle obce? W jaki sposób prowadzona jest ewidencja weksli obcych? Kiedy naliczamy odsetki weksli płatnych za okazaniem? Kiedy naliczamy odsetki weksli płatnych w określonym terminie płatności? Jak księgować weksle obce, czyli jak zaksięgować: otrzymanie weksla od kontrahenta, jego wykupienie, indosowanie i odpisanie? Wyjaśniam również z czego takie księgowanie wynika.

Na końcu piszę na temat: Jaką wartość weksli wpisujemy do bilansu i wyjaśniam z czego to wynika.

Z artykułu "Funkcje weksla. Weksle jako forma rozliczeń bezgotówkowych." wiemy, że: Weksle obce są bezwarunkowym zobowiązaniem innego podmiotu do zapłacenia ustalonej kwoty na rzecz rozpatrywanego przedsiębiorstwa.

Ponieważ, zgodnie z metodą podmiotowości, w rachunkowości każde zjawisko i procesy księgowe dokonywane w danej jednostce gospodarczej rozpatrujemy z jej punktu widzenia,  możemy stwierdzić, że weksle obce są należnościami. Dlatego należą do aktywów.

Ewidencja księgowa weksli obcych prowadzona jest na koncie „Weksle obce” i ujmowana jest w wartości nominalnej.

Zgodnie z tym co  rozważałam w poprzednich artykułach, mamy tutaj dwa przypadki:

  1. Księgowanie weksla płatnego za okazaniem.
  2. Księgowanie weksla płatnego w określonym terminie.

Różnica jaka występuje w księgowaniu, dla obu tych przypadków, wynika nie tylko z faktu, że suma wekslowa naliczana jest wg. innego wzoru, ale również z faktu, iż w innym momencie naliczamy odsetki. (To zagadnienie zostało dokładniej o wyjaśnione w artykule "Rodzaje weksli, a różnice w liczeniu sumy bilansowej").

Z przytoczonego artykułu wiemy już, że:

  1. W przypadku weksla płatnego za okazaniem, odsetki możemy naliczyć dopiero w momencie jego wykupu.
  2. W przypadku weksla płatnego w określonym terminie, odsetki naliczamy już w momencie wystawienia weksla.

Należy również pamiętać, że ze względu na tę różnicę, zgodnie z zasadą memoriału:

  1. W przypadku weksla płatnego za okazaniem wartość nominalna weksla jest równa kwocie pierwotnej- czyli należności, której pokryciu służy.
  2. W przypadku weksla płatnego w określonym terminie wartość nominalna weksla jest równa wartości wykupu weksla tzn. sumie należności, której pokryciu służy i odsetek naliczonych od daty wystawienia weksla do, oznaczonego na wekslu, terminu płatności.

Poniżej przedstawiam na kontach teowych w jaki sposób księgowane są weksle obce.

Księgowanie weksli obcych płatnych za okazaniem.

 

Gdzie poszczególne operacje to:

 1-     Otrzymanie weksla obcego płatnego za okazaniem:

 Po obu stronach księgujemy wartość nominalną (równą należności od kontrahenta, pokrytej wekslem).

 2-     Wykupienie weksla płatnego za okazaniem przez wystawcę (dopiero teraz naliczane są odsetki):

 2- wartość nominalna (początkowa) weksla powiększona o odsetki,

 2a- wartość nominalna (początkowa) weksla,

 2b- naliczone odsetki.

 3-     Przekazanie weksla płatnego za okazaniem do dyskonta w banku:

 3- wartość nominalna (początkowa) + ewentualne odsetki (ich wielkość zależy od umowy z bankiem)

 3a- wartość nominalna (początkowa),

 3b- ewentualne odsetki (ich wielkość zależy od umowy z bankiem)

 4-     Wydanie weksla obcego płatnego za okazaniem innemu kontrahentowi- indosowanie:

 4- wartość naszego zobowiązania wobec kontrahenta,

 4a- wartość nominalna (początkowa) weksla,

 4b- różnica pomiędzy zobowiązaniem, a wartością nominalną weksla (powinna być równa naliczonym odsetkom, chyba, że postanowimy inaczej w umowie z kontrahentem).

           5-     Odpisanie weksli nieściągalnych lub przedawnionych

                   5)     wartość nominalna weksla

Wyjaśnienie księgowań:

Operacja 1- otrzymanie weksla od kontrahenta.

Jak już pisałam weksle obce są aktywami. Pokrywają one należności od odbiorców.

W przypadku otrzymania weksla płatnego za okazaniem jest to operacja aktywno- aktywna. Maleje nam aktywo jakim jest należność od kontrahenta (po stronie Cr), a rośnie wartość aktywów (po stronie Dt) w postaci weksli obcych.

Operacja 2, 3,4- "pozbycie się weksla"

W momencie gdy „pozbywamy się weksla”, wartość posiadanych przez przedsiębiorstwo aktywów będących wekslami maleje. Dlatego księgowanie tego faktu na koncie „weksle obce” odbywają się po stronie Ma (Cr)- jak każde zmniejszenie aktywów.

Dzieje się tak w następujących przypadkach:

  • weksel wykupiony jest od naszego przedsiębiorstwa przez wystawcę (dłużnika)
  • oddajemy weksel do banku,
  • przekazujemy go dalej drogą indosu.

W przypadku operacji wykupu weksla przez wystawcę i w przypadku oddania weksla do banku, otrzymujemy środki pieniężne, które rejestrujemy po stronie Wn, Dt na koncie "Rachunek bieżący"- jak każdy wzrost aktywów.

W przypadku przekazywania weksla drogą indosu regulujemy zobowiązanie wobec dostawców. Zobowiązania, wobec dostawców maleją, dlatego operację tę rejestrujemy po stronie Wn, Dt tego konta- jak wszystkie zmniejszenia pasywów.

Ponieważ w przypadku weksli płatnych za okazaniem, odsetki są naliczane dopiero teraz, weksel sprzedawany jest za wyższą kwotę niż jego wartość nominalna i pojawia się nam przychód finansowy. Jak każdy przychód jest on rejestrowany po stronie Ma, Cr konta przychody finansowe.

Nawet jeśli sprzedamy weksel bankowi, albo w momencie indosowania weksla, zwykle przekazujemy go po wyższej kwocie, aniżeli wynosiła jego wartość nominalna. Stąd w tych przypadkach przychód również istnieje.

Ilość środków finansowych jaką otrzymujemy na rachunku bieżącym w przypadku operacji 2 i 3 jest większa od- dotychczas ujętej w aktywach- wartości nominalnej weksla, o kwotę tego przychodu.

To samo dotyczy regulacji naszych zobowiązań. Możemy uregulować wyższe zobowiązanie niż wartość nominalna weksla, ponieważ doliczamy do tej wartości odsetki.

W wyniku operacji 2 i 3 zamiast weksla obcego mamy środki pieniężne na rachunku bieżącym (odpowiednio 2 albo 3). Wartość tych środków jest jednak większa niż dotychczasowa wartość nominalna weksla (odpowiednio 2a albo 3a, równe 1) o wartość przychodu (odpowiednio 2b i 3b). Zatem wartość aktywów rośnie nam o tę różnicę (2b albo 3b). Rośnie nam również wartość pasywów, bo przychody powodują wzrost wyniku finansowego- który należy do pasywów.

Zatem w przypadku weksli obcych, operacja wykupienia weksla przez wystawcę  i operacja przekazania weksla płatnego za okazaniem do dyskonta w banku są operacjami pasywno- aktywnymi rosnącymi. Suma bilansowa rośnie o wartość przychodów.

Bardziej skomplikowana jest operacja 4. W tym wypadku ilość aktywów maleje o wartość nominalną weksla (4a równe 1). Ilość zobowiązań maleje o większą kwotę (4), ale różnica pomiędzy tymi kwotami wynika z istniejącego przychodu (4b). W sumie pasywa maleją również o kwotę równą wartości nominalnej weksla (4-4b=4a=1), ponieważ przychód powoduje wzrost pasywów.

Operacja indosowania weksla obcego jest zatem operacją pasywno- aktywna malejącą. Suma bilansowa maleje o kwotę równą wartości nominalnej weksla.

Operacja 5

Komentarz do operacji 5 jest identyczny jak w przypadku weksli obcych płatnych w oznaczonym terminie, dlatego znajduje się niżej.

Księgowanie weksli obcych płatnych w terminie.

 

Treść operacji:

1. Otrzymanie weksla.

 1- wartość nominalna weksla

 1a- suma netto (równa wysokości pokrywanej wekslem należności)

 1b- odsetki (różnica między nominałem weksla, a pokrywaną wekslem należnością)

2.     Wykupienie weksla przez wystawcę (dłużnika).

 2- Wartość nominalna weksla

3.     Przekazanie weksla do dyskonta w banku.

 3- Wartość nominalna weksla

 3a- suma netto (równa wartości środków pieniężnych otrzymanych w banku)

 3b- dyskonto czyli utracone odsetki (ich wartość zależy od umowy z bankiem- mogą być równe różnicy między nominałem weksla, a pokrywaną wcześniej wekslem należnością)

4.     Wydanie weksla obcego innemu kontrahentowi (indosowanie)

 4) wartość nominalna weksla

 4a) wartość netto (równa naszemu zobowiązaniu wobec kontrahenta)

 4b) dyskonto (utracone odsetki)

5.     Odpisanie weksli nieściągalnych lub przedawnionych

 5)     wartość nominalna weksla

Wyjaśnienie księgowań:

Operacja 1- przyjęcie weksla płatnego w terminie od kontrahenta

Jak już pisałam weksle obce są aktywami. W chwili otrzymania weksla od kontrahenta wartość tych aktywów rośnie. Dlatego otrzymanie weksla na koncie  „weksle obce” księgowane są  po stronie (aktywnej- lewej) Wn, Dt konta "Weksle obce"- jak każdy wzrost aktywów. Maleją nam natomiast należności od kontrahentów, ponieważ weksel służy ich pokryciu. Jak każde zmniejszenie aktywów księgujemy to po stronie Cr, Ma na koncie "Rozrachunki z odbiorcami".

W przypadku weksla płatnego w terminie, znamy kwotę po jakiej będzie on wykupiony. Jest ona równa sumie wartości należności, którą pokrywa weksel i wartości naliczonych odsetek. Dlatego dodatkowo pojawia nam się przychód finansowy, który jest równy tym odsetkom.

Wartość nominalna weksla jest większa od wartości należności od kontrahenta, której pokryciu służy o wartość odsetek, które równocześnie stanowią pozostałe przychody operacyjne. Zatem wartość aktywów w wyniku tej operacji rośnie.

Przychód jest wpisywany na konto "Przychody finansowe" i powiększa nam wartość wyniku finansowego, który należy do pasywów.

Oznacza to, że w wyniku o wartość naliczonych odsetek do momentu wykupu weksla, przychodów, zwiększa się nam również suma pasywów i suma bilansowa.

Operacja przyjęcia weksla obcego w oznaczonym terminie od kontrahenta jest zatem operacją aktywno- pasywną rosnącą.

Operacja 2, 3 i 4- "pozbycie się weksla" płatnego w terminie.

Podobnie jak w przypadku weksla płatnego za okazaniem, w momencie gdy „pozbywamy się weksla” płatnego w określonym terminie, wartość posiadanych przez przedsiębiorstwo aktywów będących wekslami maleje. Dlatego księgowanie tego faktu na koncie „weksle obce” odbywają się po stronie Ma (Cr).

Dzieje się tak w następujących przypadkach:

  • weksel wykupiony jest od naszego przedsiębiorstwa przez wystawcę (dłużnika)
  • oddajemy weksel do banku,
  • przekazujemy go dalej drogą indosu.

Operacja 2

W przypadku wykupu weksla przez wystawcę zostaje on sprzedany w planowanym czasie zgodnie z wyliczoną wcześniej wartością nominalną weksla.

Jest to operacja aktywno- aktywna. Maleją aktywa w postaci weksli obcych, rosną aktywa w postaci środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bieżącym.

Suma bilansowa pozostaje bez zmian.

Operacja 3 i 4

W przypadku wcześniejszego wykupu weksli płatnych w terminie przez bank lub w przypadku jego indosowania, wartość weksla nie osiągnęła jeszcze wartości nominalnej (takiej jaka wystąpiłaby w terminie umownym), gdyż „pozbyto się ich” przed czasem. Dlatego pojawia się koszt finansowy, który powinien być równy różnicy pomiędzy wartością nominalną weksla, a kwotą za jaką  „pozbyto się” weksla.

Środki  pieniężne otrzymane, w wyniku przekazania do dyskonta w banku lub indosowania weksla płatnego w oznaczonym terminie, są o tę różnicę mniejsze niż dotychczasowa wartość nominalna weksla.

Koszt natomiast (jak każdy koszt) zmniejsza wartość wyniku finansowego, który jest jednym z pasywów.

Zatem suma bilansowa maleje o wartość tego kosztu.

Operacja przekazania weksla o określonym terminie płatności do dyskonta w banku i operacja indosowania weksla o określonym terminie płatności są operacjami aktywno- pasywnymi zmniejszającymi.

Oczywiście wartości 2, 3 i 4 są równe wartości nominalnej weksla 1.

Operacja 5

Nieściągnięcie należności za weksel powoduje pozostały koszt operacyjny, dlatego operacja 5 nie jest korzystna dla wierzyciela. Powoduje ona zmniejszenie aktywów jakimi są weksle obce i zmniejszenie pasywów, którym jest wynik finansowy netto. Dlatego na koncie weksle obce operacja księgowana jest po stronie Ma, Cr (jak wszystkie zmniejszenia aktywów), a na koncie Pozostałe koszty operacyjne po stronie Wn, Dt (wiemy już, że koszty księgujemy po tej stronie, ponieważ powodują zmniejszenie wyniku finansowego).

W przypadku zarówno jednych jak i drugich weksli wygląda ona tak samo, z tą różnicą, że czym innym jest wartość nominalna weksla. W obu przypadkach jednak jest to ta wartość, która jest zaksięgowana po stronie Dt, Wn konta Weksle obce.

W jaki sposób wpisujemy weksle obce do bilansu?

Ponieważ weksle obce są aktywami, saldo końcowe konta „weksle obce” może być zerowe lub debetowe (Wn).

Na koniec okresu obrachunkowego weksle obce wpisywane są do bilansu albo jako inne aktywa pieniężne (weksle – płatne w terminie od 3 miesięcy do 1 roku od dnia bilansowego lub daty wystawienia), albo jako inne środki pieniężne (weksle płatne w terminie  do 3 miesięcy od dnia bilansowego lub daty wystawienia).

W przypadku weksla obcego, płatnego w oznaczonym terminie, dla którego nie mamy przesłanek by sądzić o niewypłacalności dłużnika, do bilansu przyjmujemy jego wartość nominalną, czyli wycenę w wysokości sumy wekslowej na dzień wykupu.

Przed wpisaniem do bilansu wartości weksla płatnego za okazaniem, musimy najpierw dokonać jego wyceny. W tym celu do jego wartości nominalnej doliczamy należne odsetki, za okres od momentu jego wystawienia, do momentu wyceny na dzień bilansowy.

 

[Tych, którzy trafili przypadkowo na ten artykuł i nie uczą się po kolei z tego portalu informuję, że następny artykuł poświęcony jest wekslom własnym. Podaję link do niego: Czym są i jak księgować weksle własne? Gdzie występują w bilansie? Podaję też link do artykułu poświęconemu wekslom jako formie rozliczeń bezgotówkowych, w którym opisuję funkcje weksla, w jakiej sytuacji się nimi posługujemy i prawne skutki ich podpisania Funkcje weksla? Weksle jako forma rozliczeń bezgotówkowych.]

Zapraszam do przeczytania innych zagadnień ujętych na tej stronie. Do większości artykułów można przejść poprzez "Spis treści." znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do nich. Większość zadań i testy ujęte są osobno, na górze strony.

Zapraszam do korzystania z wszystkich artykułów "po kolei", szczególnie osoby rozpoczynające naukę rachunkowości, ponieważ na tej stronie tłumaczę rachunkowość "krok po kroku"- będzie łatwiej im ją zrozumieć. Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]