Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Jak naliczać i księgować amortyzację?

naliczanie i księgowanie amortyzacji

Zadania, z rozwiązaniem do zadania, na ten temat: "Zadanie 1 z rozwiązaniem amortyzacja", "Zadanie 2 amortyzacja- tabele amortyzacyjne", "Zadanie 3- księgowanie amortyzacji". Bardziej skomplikowane zadania nie tylko z rozwiązaniami, ale również z wyjaśnieniami to: "Naliczanie amortyzacji. Wartość bilansowa środków trwałych- zadanie." oraz "Naliczanie amortyzacji- zadanie."

Jak już pisałam zakup środka trwałego jest ewidencjonowany na koncie "Środki trwałe". Zużycie środków trwałych różni się od zużycia środków obrotowych tym, że o ile np. zapasy ulegają zmniejszeniu w jednym cyklu produkcyjnym, to środek trwały ulega zużyciu w znacznie dłuższym czasie.

Podobnie jak zużycie materiałów, amortyzacja jest kosztem. Różnica polega na tym, że zużycie materiałów ewidencjonujemy w momencie oddania ich do zużycia, podczas gdy zużycie środków trwałych jest ewidencjonowane znacznie dłużej- przeważnie w ciągu kilku lat.

Wiemy już, że zmniejszenie wartości środka trwałego ewidencjonujemy na koncie umorzenie, po tej stronie gdzie zapisujemy zmniejszenia aktywów czyli po stronie Ma. Z drugiej jednak strony to zużycie stanowi koszt przedsiębiorstwa. Koszt ten nazywany jest amortyzacją i jako koszt zapisywany jest po stronie Wn (zmniejsza zysk, który jest pasywem).

Ujęcie zmniejszenia wartości środków trwałych przedstawiam na kontach teowych poniżej:

Gdzie:

(1)  Wartość amortyzacji.

W przypadku materiałów są one zaksięgowane w koszty dopiero w momencie oddania do zużycia. Zanim zostaną  oddane do zużycia są one ujęte na stanie jako materiały, czyli zwiększają stan aktywów. Oddanie ich do zużycia jest równoznaczne, ze zdjęciem ich ze stanu (tzn. wartość ich maleje po Ma jak wszystkich aktywów) i zaksięgowaniem na zużycie materiału jako koszt (po Wn jak wszystkie koszty).

W przypadku aktywów trwałych koszt zmniejszenia ich wartości, czyli amortyzację, księgujemy dopiero gdy są one oddane do używania.  Środków trwałych w budowie nie amortyzujemy. Podobnie jak Materiały zwiększają one stan aktywów. Dopóki są na tym koncie, możemy zwiększać ich wartość początkową, poprzez doliczanie do nich kosztów budowy, naprawy, transportu itd. Będą mogły być one amortyzowane dopiero wtedy gdy zostaną oddane do używania. Zostają wtedy przeksięgowane na konto "Środki trwałe".

Jak naliczać amortyzację i umorzenie środka trwałego?

Amortyzację naliczamy co miesiąc, od następnego miesiąca po przyjęciu środka stałego na stan, do chwili gdy wartość umorzenia będzie równa wartości początkowej środka trwałego lub do momentu jego likwidacji albo odsprzedania.

Przestajemy ją naliczać w chwili, gdy wartość umorzenia będzie równa wartości początkowej środka trwałego, ponieważ dokładnie wtedy wydatek związany z zakupem danego środka został całkowicie wliczony w koszty. Wartość księgowa takiego środka trwałego staje się równa zero (jest równa różnicy pomiędzy wartością początkową środka, a jego umorzeniem).

Jeżeli jednak nadal korzystamy z tego środka nie zdejmujemy go ze stanu (nie wystawiamy druku LT- likwidacja środka trwałego). Robimy to dopiero w chwili gdy faktycznie przestaniemy z niego korzystać. Dlaczego? Bo środki trwałe podlegają spisom z natury, a ponadto np. jeżeli wartość księgowa naszego samochodu jest równa zero i nadal go używamy, kupujemy na niego benzynę i jest to nasz koszt. Przy ewidencji zakupu paliwa musimy udokumentować, nie tylko gdzie jeździmy (od tego zależy ilość przejechanych km, a z tym się wiąże zużycie paliwa), ale również musimy napisać z jakiego samochodu korzystamy.

Wartość amortyzacji oblicza się stosując odpowiednie stawki procentowe. Stawki te są określone ustawowo i można je wyczytać z tak zwanej „klasyfikacji środków trwałych”. Zależą one od rodzaju środka trwałego. Np. samochody osobowe objęte są stawką zużycia 20%.

Stawka procentowa amortyzacji

Gdzie:

t- przewidywany okres używania danego środka trwałego w latach.

Roczna wartość odpisów z tytułu amortyzacyjnych jest równa:

 

co jest równe:

W powyższych wzorach Wp jest wartością początkową środka trwałego.

Zatem co miesiąc w pisujemy w koszty:

  

Inne artykuły na temat księgowania środków trwałych znajdują się w rozdziale XV.

Omawiając amortyzację muszę dodać, że podobnie jak rzeczowe aktywa trwałe, amortyzacji podlegają także wartości niematerialne i prawne. Wynika to z faktu, że one również należą do aktywów trwałych i, podobnie jak rzeczowe aktywa trwałe, nie zużywają się w jednym cyklu operacyjnym. Przyjmujemy, że okres ich użytkowania (czyli czas naliczania amortyzacji) wynosi:

  •  24 miesiące - dla licencji na programy komputerowe oraz od praw autorskich
  • 36 miesięcy - dla poniesionych kosztów zakończonych prac rozwojowych
  • 60 miesięcy - dla pozostałych wartości niematerialnych i prawnych.

Z artykułu "Pionowy podział kont. Przykłady dzielenia i łączenia kont." wiemy, że wartość bilansowa środków trwałych jest  różnicy pomiędzy wartościami końcowymi konta "Środki trwałe" oraz "Umorzenie środków trwałych", zaś wartość bilansowa wartości niematerialnych i prawnych jest równa różnicy pomiędzy wartościami końcowymi konta "Wartości niematerialne i prawne" oraz "Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych".

Zwróćmy uwagę na to, że na konto "Amortyzacja" księgujemy zarówno umorzenie środków trwałych jak i umorzenie wartości niematerialnych i prawnych.

Na koniec wspomnę tylko, że omówiona tutaj metoda amortyzacji jest to tak zwana metoda liniowa. Zakładamy w niej, że środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne zużywają się jednakowo w trakcie całego okresu ich amortyzacji. Amortyzacja niektórych rzeczowych aktywów trwałych, w określonych przypadkach, może być naliczana metodą degresywną lub progresywną, ale tym rodzajem amortyzacji na razie nie będziemy się zajmować.

Wartości niematerialne i prawne amortyzowane są tylko metodą liniową.

 

[Osoby które korzystają sporadycznie z tej strony lub znalazły się na niej przypadkowo, zapraszam do przeczytania również innych zagadnień ujętych na tej stronie. Do większości artykułów można przejść poprzez "Spis treści" znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do nich. Przycisk do większości zadań i testów znajduje się w górnej części strony.

Zapraszam do korzystania z artykułów "po kolei" (zgodnie ze spisem treści), gdyż na tej stronie uczę rachunkowości "krok po kroku". Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]