Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Jakie są rodzaje zapasów z punktu widzenia ich przydatności?

 zapasy

Materiały i ich klasyfikacja ze względu na rolę jaką odgrywają w działalności danego przedsiębiorstwa zostały dość dokładnie omówione w artykule opisującym aktywa obrotowe: Aktywa obrotowe. Na jakie grupy dzielimy aktywa obrotowe? Wiemy, że materiały charakteryzują się całkowitym stopniem zużycia w jednym cyklu operacyjnym.

Obecnie chcę omówić klasyfikację materiałów z punktu widzenia ich przydatności ekonomicznej.

Prawidłowe gospodarowanie materiałami jest bardzo ważne dla każdego przedsiębiorstwa, a szczególnie dla przedsiębiorstwa zajmującego się produkcją. W celu zapewnienia ciągłości pracy, każde przedsiębiorstwo powinno posiadać pewne zapasy materiałów. Zapasy powinny być  jednak utrzymywane na racjonalnym poziomie. W przypadku gdy jest ich za dużo, powodują angażowanie nadmiaru środków obrotowych i zajmują zbyt dużą powierzchnię magazynową. Ponadto  przechowywane zbyt długo, tracą na wartości.

Z punktu widzenia przydatności ekonomicznej zapasy możemy podzielić na: zapasy prawidłowe i nieprawidłowe.

Zapasy prawidłowe to zapasy bieżące, sezonowe, rezerwowe.

Zapas bieżący (produkcyjny) jest niezbędny do zapewnienia wystarczającej ilości materiałów między kolejnymi dostawami. Zapasy te występują stale w wielkościach niezbędnych dla utrzymania procesu produkcyjne­go i obrotu. Jest to wielkość zmienna, najwyższa w dniu dostawy i zmniejszająca się wraz z przekazywaniem materiałów do produkcji. Najniższą wielkość osiąga w dniu dostawy.                                

Zapas rezerwowy występuje w magazynach na wypadek opóźnienia dostaw.

Teoretycznie można (a nawet trzeba, jeśli w magazynie znajduje się odpowiedni program komputerowy) poczynić pewne obliczenia w celu wykonywania prawidłowych dostaw, ale ważne jest również uwzględnienie pewnej ich sezonowości. W niektórych rodzajach produkcji tej sezonowości nie da się do końca przewidzieć, dlatego w zaopatrzeniu liczy się pewna praktyka, wyczucie i wiedza jak dany materiał był wykorzystywany w poprzednich okresach. Ważna jest tutaj również znajomość rynku.

Ostateczną decyzję w sprawie zakupów podejmuje zaopatrzeniowiec lub (w małych przedsiębiorstwach) osoba odpowiedzialna za zaopatrzenie.

Zapas sezonowy to część zapasów, która jest utrzymywana w związku z sezonowością popytu. Tworzony jest w celu pokrycia okresowo zwiększającego się zapotrzebowania. Jest to  najtrudniejsza do przewidzenia część zapasu prawidłowego.

Oprócz zapasów prawidłowych w przedsiębiorstwach występują zapasy nieprawidłowe, do których należą zapasy: nadmierne, zbędne i niepełnowartościowe.

Zapasy  nadmierne to takie zapasy, które  przekraczają wielkość niezbędną  do utrzymania ciągłości produkcji i obrotu.

Zapasy zbędne, to zapasy które nie są wykorzysty­wane przez przedsiębiorstwo.   W wielu firmach są one generowane, jako efekt błędnych prognoz albo zamawiania towaru na przyszłość, a w przypadku produktów są efektem nadmiernej produkcji. Zapas zbędny i zapas w nadmiarze przynoszą straty związane przede wszystkim z kosztami przechowywania.

O ile jednak zapas nadmierny będzie jeszcze przez przedsiębiorstwo wykorzystany w późniejszym terminie, to zapas zbędny nie. Jest to istotna przyczyna hamowania prawidłowego rozwoju. Takich zapasów przedsiębiorstwo powinno się pozbywać, sprzedając je nawet poniżej kosztów zakupów. To samo dotyczy zapasu niepełnowartościowego, jeśli nie jest opłacalne uzdatnianie go do użytku.

W przypadku gdy dany materiał nadaje się do uszlachetnienia celem przygotowania go do stanu możliwego do używania i jest to dla przedsiębiorstwa opłacalne, możemy go uszlachetnić.  Mamy wtedy do czynienia z „materiałami w przerobie”.

Jeżeli zapasy nadmierne są naprawdę bardzo duże, czasem również warto jest zastanowić się nad tym, czy bardziej opłaca się je przechowywać na przyszłość, czy lepiej jest je sprzedać. Oczywiście wszelkie decyzje powinny być poprzedzone odpowiednią kalkulacją.

Obliczeniami związanymi z poziomem zapasów zajmiemy przy okazji analizy finansowo ekonomicznej.

[Osoby, które korzystają z tej strony sporadycznie, lub znalazły się na niej przypadkowo, zapraszam do przeczytania innych zagadnień ujętych na niej.  Do większości artykułów można przejść poprzez" Spis treści" znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do nich. Większość zadań i testy  ujęte są osobno. Przycisk do nich znajduje się w górnej części strony.

Zapraszam do korzystania z artykułów "po kolei" (zgodnie ze spisem treści), gdyż uczę  rachunkowości na tej stronie "krok po kroku". Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]