Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Konto "Rozrachunki z tytułu VAT", a konto "Rozliczenie zakupu".

rozrachunki z tytułu vat

W artykule „Ewidencja faktur” podawałam sposób rozliczenia VAT przy zakupie materiałów czy towarów. Na tamtym etapie nauki nie wspominałam jednak o koncie „Rozliczenie zakupu.”

Przypominam, że księgowanie faktur zakupu na kontach teowych przedstawiłam w następujący sposób.

Gdzie:

1-     Wartość faktury przelewowej otrzymanej od dostawcy za zakupione i przyjęte na stan materiały. Materiały są zwolnione z VAT lub faktura została wystawiona przez przedsiębiorstwa nie będące płatnikiem VAT. (Analogicznie księgowana jest kwota brutto dla podatników nie będących płatnikami VAT).

2-     Wartość faktury przelewowej otrzymanej od dostawcy za zakupione i przyjęte na stan towary. Towary są zwolnione z VAT lub faktura została wystawiona przez przedsiębiorstwa nie będące płatnikiem VAT. (Analogicznie księgowana jest kwota brutto dla podatników nie będących płatnikami VAT).

1-   1- Faktura za zakupione i przyjęte materiały (kwota brutto):

1-1 a)     Wartość zakupu netto czyli bez podatku.

1-1 b)     Podatek VAT naliczony (podlegający odliczeniu lub zwrotowi).

1-  2- Faktura za zakupione i przyjęte towary (kwota brutto):

1-2 a)     Wartość zakupu netto faktury czyli bez podatku.

1-2 b)     Podatek VAT naliczony (podlegający odliczeniu lub zwrotowi).

Tak wyglądałoby księgowanie faktur zakupu gdyby nie było konta „Rozliczenie zakupu”. Teoretycznie nie ma obowiązku ujmowania w polityce rachunkowości konta "Rozliczenie zakupu". W przypadku niewielkiego przedsiębiorstwa, gdzie towar lub materiał jest zawsze przywożony osobiście przez zaopatrzeniowców i zakup towaru jest zawsze księgowany jednocześnie z jego przyjęciem na stan, może nawet nie być potrzeby zakładania takiego konta. Oznacza to, że można księgować faktury zakupowe w opisany powyżej sposób.

W przypadku gdy  materiały lub towary dowożone są przez przewoźników i może się zdarzyć, że faktura jest dostarczana w innym czasie niż materiał czy towar, powstaje potrzeba wprowadzenia konta rozliczeniowego. Dlatego konto „Rozliczenie zakupu” powinno być ujęte w polityce rachunkowości przedsiębiorstwa. Jest to konto rozliczeniowe, służące do rozliczenia zakupu.

Potrzeba założenia konta "Rozliczenie zakupu" pojawia się wtedy, gdy materiały lub towary dostarczane są w innym terminie aniżeli faktura. Oczywiście dana jednostka ma prawo do posiadania takiego konta w każdym przypadku.

W takiej sytuacji księgowanie faktur zakupu materiałów lub towarów nie odbywa się bezpośrednio na konto "Materiały" czy "Towary", jak to przedstawiono powyżej, ale jest księgowane na konto „Rozliczenie zakupu”, lub „Rozliczenie zakupu materiałów” i „Rozliczenie zakupu towarów” po stronie Wn. Po stronie Ma na te konta księgujemy dostawę materiału lub towaru na podstawie Pz.

Jak zatem, w przypadku prowadzenia konta „Rozliczenie zakupu”, rozliczamy VAT?

W celu niekomplikowania zapisów i łatwiejszego zrozumienia zagadnienia zakładam, że materiały i towary przyjmujemy na stan w cenie rzeczywistej. (Taką sytuację mamy, gdy rozchód odbywa się metodą: LIFO, FIFO, średniej ważonej lub metodą szczegółowej identyfikacji cen- przypomnienie). Ponadto zakładam, że nie zrobiono żadnych błędów w dostawie, dlatego wartość przyjętych  materiałów i towarów na stan jest równa wartości netto faktury.

Gdy nie jesteśmy płatnikiem VAT lub gdy mamy do czynienia ze sprzedażą zwolnioną z VAT, jest jedna cena (cena brutto), którą księgujemy na konto „Rozliczenie zakupu” i konto „Rozrachunki z dostawcami”. Materiały i Towary również wycenione są w tej cenie. W tym wypadku VAT dla nas "nie istnieje".

Dlatego, wartość księgowana w trakcie księgowania faktur, na koncie "Rozrachunki z dostawcami" i koncie "Rozliczenie zakupu" po stronie Wn, ma tę samą co wartość księgowana w trakcie księgowania Pz po stronie Ma na koncie "Rozliczenie zakupu" i po stronie Wn na koncie "Materiały" lub "Towary" (w zależności od przedmiotu księgowania).

Zaznaczam, że numery ujęte w nawiasach na kontach, dla wszystkich poniższych księgowań w tym artykule, nie oznaczają numeru księgowania, oznaczają wartości, które księgujemy. Dlatego numery po stronie Wn i Ma konta "Rozliczenie zakupu" są takie same, gdy dotyczą tego samego przedmiotu księgowania.

 

Jak zrozumieć po której stronie konta "Rozliczenie zakupu" księgować fakturę, a po której Pz?

Wbrew pozorom nie jest to skomplikowane. Zwróćmy uwagę, że księgowanie faktury przelewowej powoduje, że rośnie nam zobowiązanie u dostawcy. Zobowiązanie to jest równe wartości brutto faktury (bo taką kwotę zawsze płacimy za dostawę).

Ponieważ w tej operacji na to konto "Rozrachunki z dostawcami" księgujemy wzrost zobowiązań względem dostawcy i wiemy, że zobowiązania są pasywami, dlatego tę operację księgujemy na konto "Rozrachunki z dostawcami", po tej stronie, po której rosną wszystkie pasywa, czyli (Ma, Cr). Ponieważ nasze zobowiązanie jest równe wartości brutto, na to konto (po stronie Ma) księgujemy je w tej wartości.

Zgodnie z Zasadą podwójnego zapisu, na koncie "Rozliczenie zakupu" operacja ta musi być księgowana po przeciwnej stronie, czyli Wn, Dt.

Wiemy również, że Materiały i Towary należą do aktywów. Dokument Pz jest potwierdzeniem przyjęcia materiałów czy towarów od dostawcy, a zatem potwierdza wzrost tych aktywów. Ponieważ aktywa rosną po stronie, po której w bilansie znajdują się aktywa czyli lewej (Wn, Dt), księgowanie Pz na koncie "Materiały" lub "Towary" musi odbywać się po tej stronie. Zgodnie z Zasadą podwójnego zapisu na koncie "Rozliczenie zakupu" operacja ta musi być księgowana po przeciwnej stronie, czyli po stronie Cr, Ma.

W wypadku, gdy jesteśmy płatnikiem VAT, rozliczamy go na dwa sposoby:

Sposób 1.

Możemy od razu oddzielić VAT od ceny brutto i na konto „Rozliczenie zakupu” dajemy od razu ceny netto. Wtedy księgowanie na konta teowe wygląda następująco:

 

Gdzie:

1-       Cena materiału brutto= 1a+ 1b

2-      Cena towaru brutto= 2a+ 2b

1a- Cena materiału netto

1b- VAT z faktury zakupu materiału

2a- Cena towaru netto

2b- VAT z faktury zakupu towaru

Muszę tutaj zaznaczyć, że mamy tutaj do czynienia z księgowaniem dwóch dowodów księgowych. Księgowanie na kontach:

  1. "Rozrachunki z dostawcami" po Ma, "Rozliczenie zakupu" po Wn i "Rozrachunki z tytułu VAT" dotyczy księgowania faktury.
  2. "Rozliczenie zakupu" po Ma i "Materiały" lub "Towary" dotyczy księgowania dowodu magazynowego Pz.

Ponieważ założyłam, że materiały i towary na stanie księgowane są w cenach rzeczywistych i nie popełniono żadnych błędów w dostawie, wartość przyjętych materiałów i towarów, które księgujemy na podstawie Pz jest równa wartości netto faktury.

Zwróćmy uwagę na to, że VAT z faktury zakupu zmniejsza zobowiązanie podatnika VAT dla Urzędu Skarbowego lub zwiększa jego należność dla płatnika, dlatego jest on księgowany po tej stronie na konto "Rozrachunki z tytułu VAT".

Zgodnie z Zasadą podwójnego zapisu suma księgowań po stronie Wn, Dt (czyli wartości netto faktury na koncie "Rozliczenie zakupu" i wartości netto na koncie "Rozrachunki z tytułu VAT") jest równa wartości księgowanej po stronie Ma, Cr (czyli wartości brutto na koncie "Rozrachunki z dostawcami").

Sposób 2.

Oznaczenia są oczywiście takie same.

Te dwa sposoby różnią się tym, że w pierwszym przypadku VAT  zostaje niejako "oddzielony” od wartości netto faktury zakupu już w trakcie ewidencji dowodu księgowego, którym jest faktura.

W trakcie ewidencji zakupu drugim sposobem, fakturę na koncie "Rozliczenie zakupu" ewidencjonujemy w wartości brutto. W tym wypadku wartość brutto faktury księgujemy zarówno na konto "Rozrachunki z dostawcami" jak i na konto "Rozliczenie zakupu". VAT z faktury zakupu przeksięgowujemy dopiero później na podstawie Polecenia Księgowania z konta „Rozliczenie zakupu” na konto „Rozrachunki z tytułu VAT”.

Mamy tutaj do czynienia z księgowaniem trzech dowodów księgowych.

Księgowanie na kontach:

  1. "Rozrachunki z dostawcami" po Ma, "Rozliczenie zakupu" po Wn dotyczy księgowania faktury.
  2. "Rozliczenie zakupu" po Ma z literą b i na konto "Rozrachunki z tytułu VAT" po Wn dotyczy Polecenia Księgowania- Pk.
  3. "Rozliczenie zakupu" po Ma z literą a i na konto "Materiały" lub "Towary" dotyczy księgowania dowodu magazynowego Pz.

Zwróćmy uwagę na to, że na koncie "Materiały" i "Towary" zawsze mamy już tylko wartość netto faktury.

Można więc stwierdzić, że:                                                

W trakcie księgowania obrotów materiałowych ostatnim kontem, na którym może występować wartość VAT z faktury zakupu jest konto „Rozliczenie zakupu”. Przy dalszym księgowaniu obrotów materiałami (lub towarami) zawsze mamy do czynienia już tylko  z cenami netto.

Nie zajmujemy się tym zagadnieniem w tym rozdziale, ale w celu wykluczenia niedomówień informuję, że VAT pojawia nam się jeszcze później, ale dopiero w chwili wystawienia faktury sprzedaży.

Ponieważ faktura, w ścisłym znaczeniu tego słowa, nie jest dokumentem magazynowym, tylko związanym bezpośrednio albo z zakupem albo ze sprzedażą, możemy stwierdzić, że w dokumentach magazynowych mamy do czynienia tylko z cenami netto.

Pierwszy przedstawiony sposób jest dopuszczalny i można tak postępować. Nie ma tutaj żadnego błędu księgowego. Wydaje się nawet, że doświadczone księgowe wolą stosować ten sposób księgowania. Wynika to zapewne z faktu, że łatwiej jest porównać im stronę prawą ze stroną lewą tego konta i zorientować się, która dostawa dotyczy której faktury i odwrotnie.

W technikum jednak raczej uczymy drugiego sposobu księgowania. Dopiero przy księgowaniu tym sposobem, konto "Rozliczenie zakupu" jest w pełni wykorzystane- również do rozliczenia VAT. Dlatego w trakcie nauki rachunkowości, w dalszych rozważaniach i w zadaniach będziemy brać pod uwagę głównie ten sposób księgowania.

 

[Osoby, które na tę stronę internetową wchodzą sporadycznie lub przypadkowo zapraszam również do przeczytania innych zagadnień ujętych na niej. Do większości artykułów można przejść poprzez Spis treści znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do nich. Większość zadań i testy ujęte są osobno. Przycisk do nich znajduje się w górnej części strony.

Zapraszam do korzystania z artykułów "po kolei" (zgodnie ze spisem treści), gdyż uczę  rachunkowości na tej stronie "krok po kroku". Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]