Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Poziomy podział kont. Jak powstają konta analityczne?

poziomy podział kont

 

Czym jest i z czego wynika poziomy podział kont?

Ewidencja operacji gospodarczych w różnych zakładach wymaga stosowania różnej liczby kont. Można stwierdzić, że im bardziej rozbudowany jest zakres działalności przedsiębiorstwa, tym więcej kont potrzebnych jest do prawidłowego prowadzenia jego ewidencji księgowej.

Widzieliśmy bilans obowiązujący w większych przedsiębiorstwach. Większość z dużych przedsiębiorstw musi posiadać o wiele więcej kont niż występuje w tym bilansie.

Wprowadzenie większej ilości kont w przedsiębiorstwach wynika nie tylko z przepisów, ale również z potrzeb jakie w nich występują. Ilość i rodzaj kont w danym przedsiębiorstwie ujęta jest w jego polityce rachunkowości.

Wprowadzenie do ewidencji księgowej  w miejsce dotychczas stosowanego jednego konta, dwóch lub więcej kont bardziej szczegółowych, nazywamy podziałem poziomym konta.

Te, bardziej szczegółowe, konta przejmują wszystkie funkcje konta dzielonego.

Podziału poziomego danego konta możemy dokonać jednym z dwóch sposobów:

  1. Konto dzielone przestaje funkcjonować, a jego miejsce zajmują nowe konta utworzone w wyniku podziału.
  2. Konto dzielone nadal funkcjonuje, jako konto syntetyczne. Równolegle do niego funkcjonują konta analityczne, które są bardziej szczegółowe.

Ad. 1.

Przykładem pierwszego wariantu jest podział konta Zasoby na konta Aktywa trwałe i Aktywa obrotowe. Dalszy podział Aktywów trwałych w poziomie to podział na: Wartości niematerialne i prawne, Rzeczowe aktywa trwałe, Należności Długoterminowe, Inwestycje długoterminowe, Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.

Konta te mogą być dzielone jeszcze dalej na bardziej szczegółowe. Aktywa obrotowe w wymaganym ustawowo bilansie podzielone są na Zapasy, Należności krótkoterminowe, Inwestycje krótkoterminowe, Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Każde z tych aktywów można dzielić jeszcze dalej na bardziej szczegółowe.

W tym wypadku konto dzielone przestaje funkcjonować.

Ten podział dotyczy księgi głównej, czyli kont zbiorczych- syntetycznych.

Na kontach syntetycznych ujmuje się zbiorcze zapisy operacji dotyczących całych grup zasobów majątkowych (tzn. aktywów)  i źródeł ich finansowania (czyli pasywów). Zawarte są w nich informacje potrzebne  do sporządzenia bilansu i innych sprawozdań. Na tych kontach stosuje się omówioną już we wcześniejszych rozdziałach zasadę podwójnego zapisu.

Konta syntetyczne ujęte są w Księdze Głównej danego przedsiębiorstwa.

Ad. 2.

W wyniku tego podziału, powstają konta analityczne, które są bardziej szczegółowymi kontami. Istnieją one obok kont syntetycznych.  Ukazując drugi sposób podziału kont, odpowiadam zatem na pytanie zawarte w tytule tego artykułu: "Jak powstają konta analityczne?".

Ponieważ powstanie kont analitycznych nie powoduje likwidacji kont syntetycznych możemy stwierdzić, że konta analityczne służą do uszczegółowienia zapisów obrotów i sald danego konta syntetycznego.

Stosowane są głównie dla:

·   środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,

·   rozrachunków z dostawcami i odbiorcami,

·   rozrachunków z pracownikami,

·   operacji sprzedaży i zakupu,

·   kosztów,

·   innych istotnych składników majątku rzeczowego lub finansowego.

Drugi rodzaj podziału powoduje, że w ewidencji księgowej przedsiębiorstwa oprócz księgi głównej funkcjonują księgi pomocnicze.

Konta syntetyczne ujęte są w księdze Głównej, a konta analityczne w Księgach Pomocniczych.

Jak zapewne Państwo pamiętacie, nie wszystkie konta syntetyczne są kontami bilansowymi. Podział na konta syntetyczne i analityczne dotyczy również kont niebilansowych: rozrachunkowych i wynikowych.

Podział kont na analityczne i syntetyczne może dotyczyć również kont pozabilansowych, na których ewidencja jest prowadzona jednostronnie- po jednej stronie konta bez korespondencji z innymi kontami. Jak pisałam w wiadomościach ogólnych na temat kont księgowych, taka ewidencja na razie nie jest przedmiotem naszego rozważania.

Ponieważ każde konto analityczne powstaje na skutek podziału konta syntetycznego na kilka kont analitycznych, możemy stwierdzić, że każde konto analityczne jest częścią jakiegoś konta syntetycznego. Zatem każda zmiana zapisu na koncie analitycznym musi powodować taką samą zmianę zapisu na tym koncie syntetycznym, którego jest częścią.

Innymi słowami mówiąc każdy zapis na koncie analitycznym powoduje identyczny zapis na koncie syntetycznym. Jest to tak zwany zapis powtarzany.

Zapis powtarzany oznacza, że księgowanie na kontach analitycznych jest dokonywane:

·   po tej samej stronie,

·   w tej samej kwocie,

·   na podstawie tego samego dowodu

jak księgowanie na odpowiadającym im koncie syntetycznym.

Występuje zgodność co do strony konta (Wn lub Ma) oraz co do kwoty pomiędzy kontem syntetycznym i odpowiadającym mu kontom analitycznym.

Patrząc na to z drugiej strony możemy stwierdzić, że kwota ujęta na koncie syntetycznym  jest rozdzielona na kilka kont analitycznych, które mu odpowiadają.

Różnica zapisu między kontami syntetycznymi a analitycznymi polega na tym, że na kontach syntetycznych zawsze obowiązuje zasada podwójnego zapisu. Konta te korespondują z innymi kontami syntetycznymi, na których zapisy odbywają się po stronie przeciwnej.

Zapis na koncie syntetycznym i kontach analitycznych, które są mu przyporządkowane, odbywają się równolegle. Na koncie analitycznym powtarzamy tylko zapis z konta syntetycznego. Jest to zatem podwójny zapis tego samego zdarzenia gospodarczego.

(Oczywiście jedna zmiana na koncie syntetycznym zapisywana jest tylko na jednym koncie analitycznym. Jest to jedno z wielu kont analitycznych, na które dane konto syntetyczne jest podzielone. Zapisywana jest ona na tym koncie analitycznym, którego dotyczy).

Zapisy na koncie syntetycznym i na odpowiadającym mu kontach analitycznych posiadają zatem dwie cechy:

  • suma obrotów i sald na wszystkich kontach analitycznych, które są przyporządkowane do  jednego  konta syntetycznego musi być równa obrotowi i saldom na tym koncie syntetycznym.
  • na kontach analitycznych obowiązuje zasada jednostronnego zapisu.

Wynika z tego, że:

  • Konta analityczne nie  korespondują z innymi kontami.
  • Każde z kont analitycznych jest przypisane do określonego konta syntetycznego, bez którego nie może istnieć.

Zatem dziewiątą zasadą rachunkowości rozpatrywaną od strony matematycznej i dotyczącą zapisów na konta jest zasada powtarzanego zapisu, która mówi na że:

Księgowanie na kontach analitycznych jest dokonywane po tej samej stronie i w tej samej kwocie, co na koncie syntetycznym, dla którego prowadzona jest analityka.

Oznacza to, że salda i obroty konta syntetycznego są równe sumie sald i obrotów kont analitycznych, na które to konto zostało podzielone.

Zasadę tą podobnie jak pozostałe powinien znać każdy księgowy by prawidłowo księgować na konta.

 

Przepraszam za zmianę, ale piątą zasadę, którą ujęłam we wcześniejszym artykule podzieliłam na dwie zasady, bo faktycznie tak jest. Zatem mamy (wg. mnie) dziewięć nie osiem (jak pisałam wcześniej) najważniejszych zasad rachunkowości. ( Ewa Kusznierowska).

 

[Osoby, które na tę stronę internetową wchodzą sporadycznie lub przypadkowo informuję, że znajduje się na nim artykuł poświęcony pionowemu podziałowi kont. Podaję link do niego Pionowy podział kont. Przykłady dzielenia i łączenia kont. Polecam również artykuł Z czego wynika potrzeba wprowadzenia kont analitycznych?]

[Zapraszam również do przeczytania innych zagadnień ujętych na tej stronie.  "Na każdy artykuł można wejść" poprzez "Spis treści" znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Większość zadań i testy ujęte są osobno, w Menu poniżej Spisu treści.

Zapraszam do korzystania z artykułów "po kolei" (zgodnie ze spisem treści), gdyż uczę  rachunkowości na tej stronie "krok po kroku". Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]