Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Co to są rozrachunki? Jak księgować rozrachunki?

transakcja kupna i sprzedaży

 

W tym artykule najpierw omawiałam czym są rozrachunki oraz w jaki sposób powstają należności i zobowiązania.

Potem wyjaśniałam po której stronie kont księgujemy zwiększenia i zmniejszenia należności oraz zwiększenia i zmniejszenia zobowiązań.

Obecnie tę drugą część przenoszę do artykułu: Jak księgować rozrachunki?, ponieważ chcę ułatwić Państwu wyszukiwanie konkretnych tematów. Podaję do niego link: Jak księgować rozrachunki?.

W drugiej części (przeniesionej do drugiego artykułu) odpowiadam na pytania:

  1. Jak księgować rozrachunki ?
  2. Jak zaksięgować należności?
  3. Jak zaksięgować zobowiązania?

Tłumaczę również z czego to wynika.

Odpowiedzmy teraz sobie na pytania: Co to są rozrachunki? Kiedy powstają rozrachunki? Dokonajmy również podziałów rozrachunków.

Rozrachunki danej jednostki gospodarczej to ogół jej należności i zobowiązań, które są ujęte w księgach rachunkowych na podstawie dowodów księgowych.

Najprościej mówiąc:

  • Zobowiązania to nasze długi.
  • Należności to czyjeś długi wobec nas.

Należności lub zobowiązania powstają wtedy, gdy moment realizacji różnych operacji gospodarczych i moment zapłaty są przesunięte w czasie.

Powstają one np. w wyniku: transakcji kupna- sprzedaży.  

  • Jeżeli kupujemy coś na fakturę przelewową i nie zdążyliśmy jeszcze za nią zapłacić jesteśmy dłużni zapłatę kontrahentowi. W tym wypadku powstaje zobowiązanie.
  • Jeżeli to ktoś u nas coś zakupił i nie opłacił faktury, to on jest nam dłużny. W tym wypadku powstaje należność.

Należności lub zobowiązania mogą powstawać w związku z zawarciem: umowy najmu, umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy leasingu, zakupu lub sprzedaży na fakturę płatną przelewem, czy udzielonej  lub pobranej pożyczki albo kredytu.

Gdy księgujemy wystawiony dokument na podstawie którego powstaje zobowiązanie wynikające z tych umów i jeszcze go nie opłacamy, stwierdzamy powstanie długu wobec: wynajmującego, pracownika, leasingodawcy, odpowiednich urzędów, banku czy osoby, która udzieliła nam pożyczki. Mamy do czynienia ze zobowiązaniem.

Gdy księgujemy wystawiony dokument, na podstawie którego możemy stwierdzić, że ktoś ma zobowiązanie wobec nas wynikające z tych umów, a jeszcze go nie opłacił, stwierdzamy istnienie należności wobec nas ze strony: wynajmującego, pracownika, leasingobiorcy, odpowiednich urzędów, banku czy osoby, której udzieliliśmy pożyczki. W tym wypadku mamy do czynienia z należnością.

Może nam się zdarzyć nadpłacenie istniejącego długu. Jest to drugi sposób na powstanie należności.

W przypadku natomiast gdy nasz dłużnik nadpłaci swoje zobowiązanie wobec nas (czyli zapłaci więcej niż wynosiła nasza należność z tego tytułu), powstaje u nas zobowiązanie wobec niego.

Zobowiązania i należności mogą wynikać również z przepisów podatkowych.

Wiemy, że prowadzenie działalności gospodarczej jest związane z daninami publiczno- prawnymi jak np. podatki, cła, składki ZUS, opłaty skarbowe. Moment ich naliczenia zwykle nie pokrywa się z momentem opłaty.

W chwili księgowania naliczonej daniny, która jeszcze nie jest opłacona,  powstaje zobowiązanie wobec ZUS, Urzędu Skarbowego albo innych instytucji.

Może się zdarzyć, że zapłaciliśmy zbyt dużą kwotę jako daninę, tzn. więcej niż to wynikało z przepisów prawnych. Gdy dokonujemy stosowanych księgowań, ale jeszcze nie odbieramy nadpłaconej kwoty, powstaje należność.

Rozrachunki możemy dzielić wg. różnych kryteriów.

Ze względu na kryterium podmiotowe wyróżniamy:

  • rozrachunki z odbiorcami i dostawcami,
  • rozrachunki z pracownikami,
  • rozrachunki z urzędem skarbowym, urzędem celnym, ZUS,
  • rozrachunki z właścicielami, wspólnikami, udziałowcami, akcjonariuszami,
  • rozrachunki z ubezpieczycielami,
  • inne rozrachunki.

Ze względu na kryterium przedmiotowe wyróżniamy:

  • rozrachunki z tytułu dostaw i usług,
  • rozrachunki publicznoprawne,
  • rozrachunki z tytułu wynagrodzeń i pozostałe rozrachunki z pracownikami,
  • pozostałe rozrachunki.

Ze względu na prezentację w bilansie należności i zobowiązania dzielimy na:

  • krótkoterminowe,
  • długoterminowe.

Warunki, które muszą być spełnione przez dowody księgowe by mogły być podstawą zapisów na kontach rozrachunkowych to:

  1. Ściśle określone osoby dłużnika i wierzyciela.
  2. Obie strony (wierzyciel i dłużnik) akceptują sumę, która jest przedmiotem rozrachunków.
  3. Ściśle określone jest czas zapłaty. Jest on wynikiem umowy między dwoma stronami lub wynika z przepisów.

Ewidencja rozrachunków jest prowadzona na kontach zespołu 2.

Na tych kontach zapisywane są zatem nasze zobowiązania lub należności.

Zastanówmy się które operacje związane z naszymi rozrachunkami będziemy księgować po stronie Wn, a które po stronie Ma.


Jak pisałam powyżej dalsza część tego artykułu została przeniesiona do artykułu: Jak księgować rozrachunki?, gdyż jest poświęcona drugiemu tematowi.

Zapraszam na nią wszystkich zainteresowanych tematem.

 

[Jeżeli ktoś nie uczy się po kolei z tej platformy internetowej, tylko wybiórczo interesuje się konkretnymi tematami, a jest jeszcze zainteresowany tym jak i dlaczego księgujemy na konta wynikowe, zapraszam na stronę w Rozdziale IX "Jak księgować przychody i koszty?". Dodatkowo informuję, że podsumowanie wszystkich zasad księgowania na konta jest zawarte w Rozdziale XI w artykule "Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania."]

[Zapraszam również do odwiedzenia innych stron. W celu obejrzenia wszystkich tytułów poruszanych tematów, można przejrzeć "Spis treści" widocznego na samej górze po lewej stronie. Napisany został w postaci linków do nich. Zadania i testy znajdują się na górze strony. Strona cały czas jest uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania tytułu technika rachunkowości. Osoby uczące się dopiero rachunkowości zachęcam do nauki "po kolei" zgodnie ze spisem treści- będzie łatwiej zrozumieć poszczególne zagadnienia.]