Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Aktywa obrotowe. Na jakie grupy dzielimy aktywa obrotowe?

zmieniające się aktywa

Podaję linki do bardziej ogólnego artykułu: Wiadomości ogólne o aktywach. Jakie istnieją grupy aktywów?, w którym podaję linki do artykułów poświęconych innym grupom aktywów.

W tym artykule przede wszystkim odpowiadam na pytania: Co to są aktywa obrotowe? Na jakie grupy dzielimy aktywa obrotowe? Co to są zapasy? Co to są należności krótkoterminowe? Co to są inwestycje krótkoterminowe?

Jak już pisałam, aktywa obrotowe są zasobami majątkowymi przedsiębiorstwa, które są w ciągłym obrocie. Oznacza to, że w procesie gospodarczym znajdują się w ciągłym ruchu i stale zmieniają swoją postać. Zużywają się lub są zamieniane na środki pieniężne w jednym cyklu operacyjnym.

Cykl przemiany jakiej ulegają aktywa obrotowe w zakładzie produkcyjnym:

Najpierw mamy środki pieniężne, zamieniamy je na materiały. Pod wpływem wykonanej pracy, przy użyciu aktywów trwałych, zmieniamy je na półprodukty i produkty w toku. Po dalszej przeróbce mamy na stanie produkty, które znowu zamieniamy na środki pieniężne. Dalej cykl znowu się powtarza.

Ogólnie mówiąc aktywa obrotowe to takie aktywa, które są płatne, wymagalne, przeznaczone do zużycia lub trwają nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. Zauważmy jednak wyjątek. Stanowią go te należności, które wynikają z dostaw i usług. Bez względu na termin rozliczenia należności wynikające z dostaw i usług zawsze są zaliczane do aktywów obrotowych. To bardzo ważny wyjątek, o którym należy pamiętać.

Aktywa obrotowe (zgodnie z punktem 18 tego samego artykułu ustawy o rachunkowości) możemy podzielić na trzy grupy:

I Zapasy.

II   Należności krótkoterminowe.

III Inwestycje krótkoterminowe.

I.  Zapasy.

W ustawie o rachunkowości zapasy nazywane są również rzeczowymi aktywami obrotowymi.

W ich skład wchodzą:

  1. Materiały nabyte w celu zużycia na własne potrzeby.
  2. Półprodukty i produkty w toku
  3. Produkty gotowe (w praktyce wyroby i usługi) wytworzone lub przetworzone przez jednostkę, zdatne do sprzedaży.
  4. Towary nabyte w celu odprzedaży w  stanie nieprzetworzonym.

Materiały mogą być zużywane w różnych celach.

Ze względu na różne cele zużycia materiałów dzielimy je następujące grupy :

  • Materiały podstawowe.
  • Materiały pomocnicze.
  • Paliwo.
  • Części zamienne maszyn i urządzeń.
  • Opakowania.
  • Odpady.

Materiały podstawowe to materiały, które stanowią główny składnik produkowanych wyrobów. W procesie produkcji przekazują swoją istotę produkowanym wyrobom materiały podstawowe(np. tkaniny w przemyśle odzieżowym, skóra lub skóra ekologiczna w przemyśle obuwniczym, drewno w przemyśle meblarskim, w produkcji chleba mąka). Do tej grupy zaliczamy również części składowe produkowanych wyrobów, niepodlegające przetworzeniu (np. guziki i zamki -w przemyśle odzieżowym, klamry i zamki- w przemyśle obuwniczym, śrubki, gwoździe zamki i inne akcesoria niezbędne do produkcji mebli- w przemyśle meblowym) oraz opakowania podstawowe (np. tuby do pasty, puszki do konserw). Opakowania podstawowe to takie, które są integralną częścią produktów i są niezbędne do ich przechowywania. Są używane, konsumowane lub zagospodarowywane razem z ich zawartością.

Materiały pomocnicze.

Nie stanowią istoty wyrobu, ale nadają mu określone cechy.

Do tej grupy należą:

  • Materiały wykończeniowe, ochronne i dekoracyjne (farby, emalie, lakiery, powłoki polimerowe, metaliczne i niemetaliczne).
  • Materiały umożliwiające trwałe łączenie części (kity, kleje).
  • Zaliczamy do nich również materiały przeznaczone na cele ogólne np. do konserwacji maszyn i urządzeń. Są to materiały umożliwiające eksploatację urządzeń (smary, materiały uszczelniające, chłodziwa, paliwa), stosowane w procesach technologicznych (paliwa, materiały ścierne, włókiennicze, papier, kreda, kalafonia i inne).
  • Materiały biurowe i środki utrzymania czystości.

paliwoPaliwo.

Paliwo może być zużywane w różnych celach: na cele technologiczne, napędowe i gospodarcze.

 

 

 

 

 

 

Części zamienne maszyn i urządzeń.

Części zamienne maszyn i urządzeń, to materiały, które są przeznaczone na wymianę częściczęści zamienne zużytych. Służą do remontów i modernizacji środków trwałych.

Opakowania, zabezpieczają produkty przed zniszczeniem w procesie sprzedaży. Są to takie opakowania, które nie są integralną częścią sprzedawanego produktu.  W przeciwnym wypadku należałyby do materiałów podstawowych.

Są to:

  • Opakowania jednostkowe- takie, które służą do pakowania gotowych wyrobów w punktach sprzedażowych, w tym naczynia jednorazowego użytku.
  • Opakowania zbiorcze zawierające wielokrotność opakowań jednostkowych niezależnie czy przekazywane są odbiorcy, czy nie w punkcie sprzedażowym.
  • Opakowania transportowe potrzebne do transportu produktów w opakowaniach zbiorczych lub jednostkowych w celu ich zabezpieczenia. Oczywiście z tej definicji wyłączone są wszelkie kontenery.

paleta jako opakowanie transportowe

Należą do nich: kartony, worki, papier pakowy, palety i inne.

Odpady są to resztki produkcyjne materiałów, które można wykorzystać we własnej jednostce lub sprzedać. Zwykle podlegają recyklingowi.

Tyle na temat materiałów. Omówmy teraz pozostałe grupy zapasów.

Półprodukty i produkty w toku to niegotowe jeszcze efekty produkcji danegopółprodukty i produkty w toku przedsiębiorstwa. Produkty w toku znajdują się jeszcze na stanowiskach produkcyjnych i podlegają jeszcze dalszej obróbce lub przetwarzaniu. Półprodukty nie stanowią jeszcze produktu końcowego, ale przeszły już pewien proces produkcyjny. Mogą być poddane dalszej produkcji ale mogą być również odsprzedane.

Produkty gotowe to produkty pracy, które w danym procesie produkcyjnym zostały całkowicie zakończone. Są nimi: gotowe wyroby, usługi, prace naukowo- badawcze, prace projektowe, zakończone roboty budowlano- montażowe.

Towary. Zostały nabyte od kontrahenta w celu dalszej odsprzedaży albo zostały wytworzone we własnym zakresie i przeznaczone do handlu hurtowego, detalicznego lub w zakładach gastronomicznych.

Sprzedawane są w stanie nieprzetworzonym. Ewentualnie mogą być uszlachetnione, sortowane i paczkowane.

Wyjątek pod tym względem stanowią zakłady gastronomiczne, gdzie towary mogą być sprzedawane na posiłki również w stanie przetworzonym.

 towary artykuły garmażeryjne

Zwróćmy uwagę że:

  • Półprodukty i produkty w toku oraz produkty gotowe są zapasami, które zostały wytworzone przez daną jednostkę. Produkty gotowe są już efektem końcowym procesu produkcyjnego, podczas gdy półprodukty i produkty w toku wymagają jeszcze dalszej pracy.
  • Zarówno materiały jak i towary są zapasami, które zostały zakupione przez daną jednostkę. Różnica między nimi polega na tym, że materiały służą własnemu zużyciu przez jednostkę, towary zaś są zakupione do dalszej odsprzedaży.

materiały lub towary w zależności od specyfiki przedsiębiorstwa i celu któremu służą czyli motki włóczek leżące na półkach

Zwróćmy również uwagę na to, że zakwalifikowanie zapasów do odpowiedniej grupy zależy od specyfiki przedsiębiorstwa.

Np. kartki papieru w sklepie papierniczym są towarem, w drukarni są materiałem, w przedsiębiorstwie produkcji papieru są produktem, w przedsiębiorstwie produkcji papieru, które dywersyfikowało swoją działalność w kierunku wykonywania zeszytów i zajmuje się wykonywaniem zeszytów z papieru własnej produkcji,  te same kartki papieru będą półproduktem.

Podział zapasów z punktu widzenia ich ekonomicznej przydatności omówiłam w późniejszym artykule: Jakie są rodzaje zapasów z punktu widzenia ich przydatności? Na tym etapie nauki jeszcze nie jest to nam potrzebne.

Drugą grupą aktywów obrotowych są:

II.   Należności krótkoterminowe.

Wg. ustawy „Należności krótkoterminowe obejmują ogół należności z tytułu dostaw i usług oraz całość lub część należności z innych tytułów niezaliczonych do aktywów finansowych, a które stają się wymagalne w  ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego”.należności krótkoterminowe

Mówiąc najprościej. Należności krótkoterminowe to czyjeś długi względem danej jednostki, które powinny być spłacone w czasie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Dzielimy je na następujące grupy:

1)     z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty:

a)     do 12 miesięcy

b)     powyżej 12 miesięcy

2)     z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń

 3)     inne.

Zwróćmy uwagę, że:

Należności z tytułu dostaw i usług dotyczą zwykle sprzedaży na faktury płatne przelewem. Zauważmy, że bez względu na termin płatności są one należnościami krótkoterminowymi. Dlaczego tak jest? Ponieważ związane są z cyklem operacyjnym danej jednostki.

III.  Inwestycje krótkoterminowe.  

1. Krótkoterminowe aktywa finansowe

Dzielimy je następujące grupy

a)     udziały lub akcje                                               

b)     inne papiery wartościowe

c)     udzielone pożyczki

d)     inne krótkoterminowe aktywa finansowe

e)     środki pieniężne i inne aktywa pieniężne

-       środki pieniężne w kasie i na rachunkach

-       inne środki pieniężne

-       inne aktywa pieniężne 

gotówka monety i pieniądze papierowe                                          

2. Inne inwestycje krótkoterminowe

Inwestycje krótkoterminowe dzielimy zatem na krótkoterminowe aktywa finansowe i inne inwestycje krótkoterminowe.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, art. 3 ust. 1 pkt 18b, krótkoterminowe aktywa finansowe to aktywa finansowe płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub od daty ich założenia, wystawienia lub nabycia, albo stanowiące aktywa pieniężne.

Udziały i akcje oraz papiery wartościowe i udzielone pożyczki różnią się od swoich odpowiedników należących do długoterminowych aktywów finansowych przede wszystkim znacznie krótszym terminem zbycia (zgodnie z definicją).

Do innych krótkoterminowych aktywów finansowych należą czeki i weksle rozliczeniowe płatne od 3 do 12 miesięcy oraz sztabki złota.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, art. 3 ust. 1 pkt 25 środki pieniężne i inne aktywa pieniężne to krajowe środki płatnicze, waluty obce i dewizy liczone wraz z odsetkami naliczonymi na dzień bilansowy.

W bilansie zostały podzielone na:

- środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych,

- inne środki pieniężne, 

- inne aktywa pieniężne.

Należy zwrócić uwagę na fakt, iż w kasie może znajdować się gotówka w walucie polskiej i obcej. W takim wypadku do bilansu przeliczamy walutę obcą na walutę polską.

Do innych środków pieniężnych należą: czeki i weksle rozliczeniowych płatne w terminie do 3 miesięcy, środki pieniężne w drodze oraz lokaty terminowe do 3 miesięcy.

[Osoby które korzystają sporadycznie z tej strony lub znalazły się na niej przypadkowo, zapraszam do przeczytania również innych zagadnień ujętych na tej stronie.  Do większości artykułów można przejść poprzez "Spis treści." znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do nich. Większość zadań i testy  ujęte są osobno, na górze strony.

Zapraszam również do korzystania z artykułów "po kolei" (zgodnie ze spisem treści), gdyż uczę na niej rachunkowości "krok po kroku". Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]