Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.

zobowiązania wynikają z dwustronnej umowy

Zarówno rezerwy na zobowiązania, jak i zobowiązania należą do pasywów. W artykule Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?, wyjaśniam z czego to wynika.

Rezerwy na zobowiązania

Rezerwy na zobowiązania nie leżą w zakresie programu szkolnego technik rachunkowości, ale ja poświecę temu trochę miejsca, ponieważ ta wiedza może przydać się studentom, a ponadto księgowe w pracy też się z nimi spotykają. Tak, że wiedza ogólna na ten temat też się może przydać uczniom.

Rezerwy na zobowiązania wg. Ustawy o rachunkowości (Art. 3 ust. 1. pkt. 21)   rozumie się przez to zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne.

Takimi  rezerwami są np. rezerwy  przeznaczone dla pracowników na nagrody jubileuszowe czy odprawy emerytalne. Duże Przedsiębiorstwa, zatrudniające starszych pracowników, którzy pracują od wielu lat powinny dla własnego dobra naliczać je w dniu wykonywania bilansu, ponieważ w przypadku gdy pojawi się taka konieczność będą musiały wywiązać się z tych zobowiązań. W momencie wykonywania bilansu nie  jest pewne ilu pracowników dostanie takie nagrody i ilu przejdzie na emeryturę.

Powinny być one naliczane przez specjalistów, ponieważ w trakcie tej czynności należy uwzględnić statystykę.

  1. Rezerwy na zobowiązania
    1. Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
    2. Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne
  2. Pozostałe rezerwy

Zobowiązania.

Technicy rachunkowości powinni znać grupy zobowiązań wg. podziału ujętego w bilansie w załączniku do ustawy o rachunkowości, które przedstawiam poniżej.

  1. Zobowiązania długoterminowe

1)     kredyty i pożyczki

2)     z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych

3)     inne zobowiązania finansowe

4)     inne

  1. Zobowiązania krótkoterminowe

1)     kredyty i pożyczki

2)     z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych

3)     inne zobowiązania finansowe

4)     z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności:

·        do 12 miesięcy

·        powyżej 12 miesięcy

5)     zobowiązania wekslowe,

6)     z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń,

7)     z tytułu wynagrodzeń,

8)     inne,

9)     fundusze specjalne.

Wg. Ustawy o rachunkowości (Art. 3 ust. 1. pkt. 20) zobowiązania „to wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania świadczenia o wiarygodnie określonej wartości,  które spowoduje wykorzystanie już posiadanych lub przyszłych aktywów”.

Inaczej mówiąc zobowiązania to nasze długi. Mogą one być wynikiem zaciągniętego kredytu, a mogą np. być wynikiem niezapłacenia faktur wynikających z dostaw. Mogą więc być źródłem pokrycia różnego rodzaju naszych aktywów. Ważne jest to, że dają przedsiębiorstwu  możliwość finansowania majątku lub obracania majątkiem. W przyszłości trzeba będzie jednak je zwrócić.

Ze względu na termin zapadalności zobowiązania dzielimy na zobowiązania długo i krótkoterminowe.

Jak już pisałam w poprzednim rozdziale.

Zobowiązania krótkoterminowe wg. ustawy o rachunkowości (Art. 3 ust. 1. pkt. 22)   jest to „ogół zobowiązań z tytułu dostaw i usług, a także całość lub tę część pozostałych zobowiązań, które stają się wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego”.

Zatem zobowiązania długoterminowe to takie zobowiązania, które stają się zatem wymagalne po 12 miesiącach od dnia bilansowego.

Jest tutaj jednak pewien wyjątek. Jeszcze raz zwracam uwagę na to, że zobowiązania z tytułu dostaw i usług są zawsze zobowiązaniami krótkoterminowymi- bez względu na okres ich wymagalności. Zostały tak zakwalifikowane ponieważ związane są z cyklem produkcyjnym. Powtarzam to, ponieważ jest to bardzo ważne w dalszej nauce księgowania.

Kredyty to kwoty środków oddanych przez kredytodawcę do dyspozycji kredytobiorcy. Kredytobiorca z chwilą podpisania umowy zobowiązuje się do korzystania z tych środków na warunkach, które są określone w umowie oraz do ich zwrotu wraz z odsetkami w określonym terminie.

Różnica pomiędzy kredytem i pożyczką polega na tym, że kredytu mogą udzielać banki. Pożyczki natomiast może udzielać każdy- zarówno osoba fizyczna jak i prawna. Ponadto biorący pożyczkę zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku lub tej samej jakości.

Dłużne papiery wartościowe to np.:

·       obligacje

·       bony

·       losy loteryjne,

·       polisy ubezpieczeniowe.

·       inne zobowiązania finansowe to np. wystawione opcje kupna/ sprzedaży.

Jak widać to do której z dwóch podstawowych grup zaliczymy: kredyty, pożyczki oraz zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych i inne zobowiązania finansowe zależy od terminu ich wymagalności.

Zwróćmy tutaj uwagę na fakt, że, bez względu na termin płatności, zobowiązania wynikające z dostaw i usług są zawsze zobowiązaniami krótkoterminowymi. Przyczyną tego jest fakt, że są  wynikiem zwykłego cyklu produkcyjnego.

Weksle to krótkoterminowy kredyt kupiecki. Ułatwiają one dokonanie transakcji z zapłatą w terminie późniejszym.

Weksel jest bezwarunkowym zobowiązaniem wystawcy do   zapłaty określonej kwoty w określonym terminie. Słowo bezwarunkowe oznacza, że bez względu na okoliczności, po wystawieniu  weksla wystawca ma obowiązek uiszczenia tej należności w określonym terminie. W chwili gdy z jakiś powodów ich nie ureguluje, osoba posiadająca  prawo do weksla może dochodzić swoich praw na drodze sądowej. Więcej na temat weksli będzie można wyczytać w rozdziale poświęconym rozliczeniom bezgotówkowym.

Zobowiązania z tytułu podatków ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń dotyczą rozliczeń danej jednostki z budżetami.

Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń pojawiają się w chwili zaksięgowania listy płac. To dług wobec pracowników liczony w kwocie brutto.

Fundusze specjalne to zobowiązanie wobec pracowników, które mają finansować świadczenia socjalne, premie dla pracowników itp.

Nie jest obojętne dla firmy czy posiada więcej zobowiązań krótko czy długoterminowych, ponieważ zobowiązania krótkoterminowe mają zwykle krótszy okres zapadalności.

Suma kapitałów własnych i zobowiązań  długoterminowych nosi nazwę kapitału stałego. Jest to  długoterminowy kapitał zaangażowany w działalność gospodarczą przedsiębiorstwa. Inaczej mówiąc:  kapitał, którym jednostka będzie dysponowała przynajmniej przez jeden rok.

Ze względu na utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstwa ważna jest relacja nie tylko pomiędzy kapitałami własnymi i zobowiązaniami, ale również pomiędzy kapitałem stałym, a zobowiązaniami.

Można stwierdzić, że informacja zawarta w pasywach w części A i B przedstawia sposób finansowania działalności jednostki. Aby osiągać korzyści ekonomiczne, jednostki muszą posiadać odpowiednie środki (aktywa), dzięki którym mogą realizować swoje cele. Źródłem ich finansowania jest kapitał, który pokrywa zapotrzebowanie zarówno na środki obrotowe, jak i na środki trwałe.

Dobrze jest posiadać pewną ilość długów w celu nieangażowania własnego kapitału, ale nie można z nimi przesadzać ponieważ muszą być one spłacane w wymagalnym terminie. Bardziej bezpieczne są zobowiązania długoterminowe, ale ich pozyskanie może wiązać się z większymi kosztami. Nadto nie każde przedsiębiorstwo jest w stanie uzyskać długoterminowe kredyty.

W trakcie prowadzenia przedsiębiorstwa, szczególnie handlowego, zobowiązania powinny, a nawet  muszą  występować. Ich poziomem zajmuje się analiza finansowa.

Przedsiębiorstwa swoje cele powinny realizować  jak najniższym kosztem, przy zachowaniu optymalnej struktury kapitału, która pozwala  na zachowanie płynności finansowej.

Więcej na ten temat będzie później w rozdziale poświęconym analizie finansowej.

Podaję linki do innych artykułów poświęconych na tej stronie pasywom: Pasywa- wiadomości ogólne. Na jakie grupy dzielimy pasywa? oraz Kapitały własne. Jakie wyróżniamy grupy kapitałów własnych?.

[Tych, którzy nie uczą się z tego portalu internetowego i tylko wybiórczo czytają z niego artykuły informuję, że w następnym katalogu (rozdziale) znajduje się artykuł Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?, w którym wyjaśniam dlaczego zobowiązania są źródłami finansowania aktywów, a należności aktywami. Jeżeli jakiś młody człowiek ma problemy ze zrozumieniem tego zagadnienia, odsyłam go do tego artykułu].

 

[Zapraszam również do przeczytania innych zagadnień ujętych na tej stronie. Tytuły większości artykułów znajdują się w "Spisie treści", który umieszczony jest w lewym górnym rogu. Link do niego: Spis treści. Napisany jest w postaci linków do tych artykułów. Większość zadań i testy ujęte są osobno, w Menu również znajdujących się po lewej stronie, ale niżej.

Zapraszam, szczególnie osoby rozpoczynające naukę rachunkowości, do korzystania z wszystkich artykułów "po kolei", zgodnie ze spisem treści, gdyż na tej stronie tłumaczę rachunkowość "krok po kroku".

Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]