Studentom i osobom, które chcą w jak najkrótszym czasie dowiedzieć się: "Na czym polega księgowanie?""Co trzeba wiedzieć żeby szybko nauczyć się rachunkowości?", polecam artykuł z rozdziału XI Po której stronie Wn czy Ma? Najważniejsze zasady księgowania, gdzie znajduje się streszczenie wcześniejszych artykułów. Przedstawiam w nim zasady jakimi musimy się kierować w momencie księgowania i tłumaczę z czego one wynikają. Polecam naukę po kolei wg. Spisu treści. Poruszam również inne tematy. Szczególnie polecam serię artykułów dotyczących OCEM w rozdziale XIII.
Osobom rozpoczynającym naukę rachunkowości polecam artykuł Zasada równowagi bilansowej. Dlaczego aktywa są równe pasywom? oraz artykuł Co to jest zysk?. Tych, którzy mają jakieś problemy ze zrozumieniem: Dlaczego zobowiązania są pasywami i dlaczego należności są aktywami zapraszam do artykułu Zobowiązania, a należności. Gdzie występują w bilansie?

Pasywa- wiadomości ogólne. Na jakie grupy dzielimy pasywa?

pasywa

W tym artykule przede wszystkim odpowiadam na pytania: Co to są pasywa? Czym są pasywa? Co to są rezerwy na zobowiązania? Na jakie grupy dzielimy pasywa?

Pasywami nazywamy źródła finansowania majątku przedsiębiorstwa.

Wszystko to co dane przedsiębiorstwo posiada na stanie, każdy składnik majątku, (inaczej każdy rodzaj aktywów) musi mieć źródło finansowania. 

Z punktu widzenia nie tylko danego przedsiębiorstwa, ale również jego wierzycieli i potencjalnych wierzycieli, jest bardzo istotne, kto finansuje jego zasoby majątkowe. Ważne jest, czy zasoby majątkowe danego przedsiębiorstwa zostały zakupione ze  środków własnych, czy finansowano je obcymi kapitałami.

Fakt, kto wyposażył jednostkę w zasoby majątkowe (aktywa), stanowi zatem główne kryterium podziału źródeł finansowania majątku przedsiębiorstwa (pasywów).

Źródła finansowania majątku przedsiębiorstwa dzielimy na dwie główne grupy: kapitał własny i kapitał obcy- czyli zobowiązania.

Kapitał własny stanowią środki własne, którymi przedsiębiorstwo finansuje swój majątek. Został  on wniesiony przez właścicieli i jest powiększany o wypracowany niepodzielony zysk. Ten kapitał pozostaje trwale w dyspozycji przedsiębiorstwa. Nikt, poza rozpatrywaną jednostką, nie ma do niego prawa. Jest związany z przedsiębiorstwem do momentu jego likwidacji.

Jest on równy składnikom majątku wniesionego przez założycieli danej jednostki gospodarczej, powiększonym o przyrost składników majątku w wyniku osiąganego przez jednostkę zysku i pomniejszonym o straty. Muszę tutaj zwrócić uwagę na fakt, że składniki majątku wniesionego przez założycieli mogą być wniesione w postaci środków pieniężnych, ale mogą również mieć postać składników rzeczowych czyli tzn. aportów.

Stanowią one pierwszą grupę podziału pasywów. Kapitał własny oznaczono dużą literą A.

Kapitał własny pełni ważną funkcję w przedsiębiorstwie. Ponieważ jest  źródłem finansowania pozostającym bezterminowo do dyspozycji przedsiębiorstwa, stanowi zabezpieczenie dla aktualnych i potencjalnych wierzycieli firmy.

Dużą literą B oznaczona jest druga główna grupa pasywów: zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.

Zatem kapitały własne stanowią pierwszą grupę pasywów, a zobowiązania i rezerwy na zobowiązania drugą. Są to dwie podstawowe grupy w podziale pasywów.

Zobowiązania to inaczej długi przedsiębiorstwa. Są to kapitały do których prawo mają inne jednostki. Za jakiś czas przedsiębiorstwo będzie musiało je zwrócić wierzycielom, dlatego te kapitały w przedsiębiorstwie pozostają przejściowo.

Rezerwy na zobowiązania to „zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne” (Rozdział 1 Art.3 punkt 21 ustawy o rachunkowości). Jednostki gospodarcze powinny robić tego typu rezerwy, na wypadek gdyby zaszła potrzeba ich spłacenia.

Na rezerwy przeważnie przeznacza się część zysku przedsiębiorstwa.

Zobowiązania dzielimy na dwie podstawowe grupy:

  • Zobowiązania długoterminowe
  • Zobowiązania krótkoterminowe.

Zobowiązania krótkoterminowe to wg. Ustawy o rachunkowości (Rozdział 1 Art.3 punkt 22) „ogół zobowiązań z tytułu dostaw i usług, a także całość lub ta część pozostałych zobowiązań, które stają się wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego”.

Zwróćmy uwagę na to, że zobowiązania z tytułu dostaw i usług są zawsze zobowiązaniami krótkoterminowymi- bez względu na okres ich wymagalności. Zostały tak zakwalifikowane ponieważ związane są z cyklem produkcyjnym.

Pozostałe zobowiązania, w wyżej podanej definicji, to zobowiązania długoterminowe. Zatem są to te zobowiązania, które stają się wymagalne po 12 miesiącach od dnia bilansowego i nie wynikają z tytułu dostaw i usług.

Obowiązuje zasada, że w bilansie poszczególne rodzaje pasywów podane są w kolejności zgodnej z długością okresu wymagalności. Im dłużej dane kapitały związane są z danym przedsiębiorstwem, tym wyżej znajdują się one w bilansie. Ponieważ kapitały własne, są na stałe związane z przedsiębiorstwem- są pasywami o najdłuższym okresie wymagalności, dlatego znajdują się najwyżej w bilansie. Najniżej w bilansie są umieszczone zobowiązania krótkoterminowe ponieważ są pasywami o okresie wymagalności krótszym od dwunastu miesięcy.

Dalszy podział pasywów omówiony jest w artykułach:

Kapitały własne. Jakie wyróżniamy grupy kapitałów własnych?

Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.

Podaję link do zadania dotyczącego pasywów: Zadanie 1 z rozwiązaniem- pasywa.

[Osoby, które na tę stronę internetową wchodzą sporadycznie lub przypadkowo zapraszam również do przeczytania innych zagadnień ujętych na niej.  Do każdego artykułu można przejść" poprzez "Spis treści" znajdujący się na tej stronie w lewym górnym rogu. Napisany został w postaci linków do tych artykułów. Większość zadań i testy ujęte są osobno. Przycisk do nich znajduje się w górnej części strony.

Zapraszam do korzystania z artykułów "po kolei" (zgodnie ze spisem treści), gdyż uczę  rachunkowości na tej stronie "krok po kroku". Informuję również, że strona cały czas jest jeszcze uzupełniana. Docelowo będzie zawierała kompendium wiedzy potrzebnej do uzyskania dyplomu w zawodzie technika rachunkowości.]